4 - « و آنچه را نمىدانستيد به شما تعليم مىدهد » ( * ( وَيُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ ) * ) .
گرچه اين موضوع در جمله قبل كه تعليم كتاب و حكمت است وجود داشته ولى قرآن مخصوصا آن را تفكيك مىكند ، تا به آنها بفهماند اگر پيامبران نبودند بسيارى از علوم براى هميشه از شما مخفى بود ، آنها تنها رهبر اخلاقى و اجتماعى نبودند ، بلكه پيشواى علمى نيز بودند كه بدون رهبرى آنها علوم انسانى نضج نمىگرفت .
با توجه به نعمتهاى مختلف الهى كه در اين آيه بيان شد ، در آيه بعد به مردم اعلام مىكند كه جا دارد شكر اين نعمتهاى بزرگ را بجا آورند و با بهره گيرى صحيح از اين نعمتها ، حق شكر او را ادا كنند ، مىفرمايد : « مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم و شكر مرا بجا آوريد و كفران نكنيد » ( * ( فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِي وَلا تَكْفُرُونِ ) * ) .
بديهى است جمله « مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم » اشاره به يك معنى عاطفى ميان خدا و بندگان نيست ، آن گونه كه در ميان انسانها است كه به هم مىگويند : به ياد ما باشيد تا به ياد شما باشيم .
بلكه اشاره به يك اصل تربيتى و تكوينى است ، يعنى به ياد من باشيد ، به ياد ذات پاكى كه سرچشمه تمام خوبيها و نيكيها است و به اين وسيله روح و جان خود را پاك و روشن سازيد و آماده پذيرش رحمت پروردگار ، توجه شما به اين ذات پاك شما را در فعاليتها مخلصتر ، مصممتر ، نيرومندتر ، و متحدتر مىسازد .
همانگونه كه منظور از « شكرگزارى و عدم كفران » تنها يك مساله تشريفاتى و گفتن با زبان نيست ، بلكه منظور آن است كه هر نعمتى را درست به جاى خود مصرف كنيد و در راه همان هدفى كه براى آن آفريده شده به كار
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 513
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥١٣