ياد مىكنم .
10 - مرا به « ربوبيت » ياد كنيد شما را به « رحمت » ياد مىكنم ( مجموعه سوره حمد مىتواند گواه اين معنى باشد ) ( 1 ) .
البته هر يك از اين امور جلوه اى از جلوههاى معنى وسيع اين آيه است و آيه فوق همه اين معانى و حتى غير آن را نيز شامل مىشود : مرا به « شكر » ياد كنيد تا شما را به « زيادى نعمت » ياد كنم ، چنان كه در آيه 7 سوره ابراهيم مىخوانيم لَئِنْ شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ .
بدون شك هر گونه توجه به خداوند - چنان كه گفتيم - يك اثر تربيتى دارد كه در پرتو ياد خدا در وجود انسان پرتوافكن مىشود ، و روح و جان او بر اثر اين توجه آمادگى نزول بركات جديدى كه متناسب با نحوه ياد او است پيدا مىكند .
2 - ذكر خدا چيست ؟
- مسلم است منظور از ذكر خدا تنها يادآورى به زبان نيست ، كه زبان ترجمان قلب است ، هدف اين است با تمام قلب و جان به ذات پاك خدا توجه داشته باشيد ، همان توجهى كه انسان را از گناه باز مىدارد و به اطاعت فرمان او دعوت مىكند .
به همين دليل در احاديث متعددى از پيشوايان اسلام نقل شده است كه منظور از ذكر خدا يادآورى عملى است ، در حديثى از پيامبر ص مىخوانيم كه به على ع وصيت فرمود و از جمله وصايايش اين بود :
ثلاث لا تطيقها هذه الامة المواساة للاخ فى ماله و انصاف الناس من نفسه ، و ذكر اللَّه على كل حال ، و ليس هو سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا إله الا اللَّه و اللَّه اكبر ، و لكن اذا ورد على ما يحرم اللَّه عليه خاف اللَّه تعالى عنده و تركه :
« سه كار است كه اين امت توانايى
هامش
( 1 ) تفسير كبير فخر رازى جلد 4 صفحه 144 ( با مختصر تغيير و مقدارى اضافات ) .