در مورد بعضى از مجرمان مىخوانيم : « فَما تَنْفَعُهُمْ شَفاعَةُ الشَّافِعِينَ » ( مدثر : 48 › : « شفاعت شفاعت كنندگان به حال آنها سودى ندارد » .
گروه دوم - آياتى است كه « شفيع » را منحصرا خدا معرفى مىكند مانند :
« ما لَكُمْ مِنْ دُونِه مِنْ وَلِيٍّ وَلا شَفِيعٍ » ( سجده : 4 › : « غير از خدا ولى و شفيعى نداريم » و « قُلْ لِلَّه الشَّفاعَةُ جَمِيعاً » ( زمر : 44 › : « همه شفاعتها مخصوص خدا است » .
گروه سوم - آياتى است كه شفاعت را مشروط به اذن و فرمان خدا مىكند مانند : « مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَه إِلَّا بِإِذْنِه » ( بقره : 255 › « چه كسى مىتواند جز به اذن خدا شفاعت نمايد » ؟ و « وَلا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ عِنْدَه إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَه » ( سبأ :
23 › : « شفاعت جز براى كسانى كه خدا اجازه دهد سودى ندارد » .
گروه چهارم - آياتى است كه شرائطى براى شفاعت شونده بيان كرده است گاهى اين شرط را رضايت و خشنودى خدا معرفى مىكند مانند : « وَلا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى » ( انبياء : 28 › .
طبق اين آيه شفاعت شفيعان منحصرا شامل حال كسانى است كه به مقام « ارتضاء » يعنى پذيرفته شدن در پيشگاه خداوند ، رسيدهاند .
و گاه شرط آن را گرفتن عهد و پيمان نزد خدا معرفى مىكند مانند « لا يَمْلِكُونَ الشَّفاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً » . ( مريم : 87 › ( منظور از اين عهد و پيمان ايمان به خدا و پيامبران الهى است ) .
و زمانى « صلاحيت شفاعت شدن » را از بعضى از مجرمان سلب مىكند ، مانند سلب شفاعت از ظالمان در آيه زير : « ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلا شَفِيعٍ يُطاعُ » : ( غافر : 18 › .
و به اين ترتيب داشتن عهد و پيمان الهى يعنى ايمان ، و رسيدن به مقام خشنودى پروردگار و پرهيز از گناهانى چون ظلم و ستم ، جزء شرائط حتمى شفاعت است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 227
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٢٧