تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 147

مساهمون:

ص١٤٧
استعمال استثنايى بوده و مىتواند به معناى مقدمهء ضرورى « حكم صحيح » ( انشاء و جعل بايستگى يا شايستگى يا . . . در بارهء يك شيء ) بوده باشد نه خود حكم .

آيات قرآنى كه حكم و بعضى مشتقات آن ، در آنها وارد شده است

اين آيات بر چند قسم تقسيم مىگردند :

قسم يكم

- آياتى است كه « حكم مستند به خدا را بيان مىنمايد . شمارهء آيات مربوط به اين گروه ، 55 آيه است . آنچه كه در اين قسم آمده است ، آياتى است كه حاكميت و داورى مطلق خداوندى را متذكر مىشود . مانند * ( قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيها ) * ( 1 ) ( خداوند ميان بندگان داورى فرموده است ) حكم در اين قسم از آيات به معناى داورى و حاكميت است نه به معناى علم و حكمت ، اگر چه علم و حكمت مطلقهء خداوندى در مقدمات حاكميت و داورى مىباشد .

قسم دوم

- حكم مستند به پيامبران الهى مانند * ( وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ ) * ( 2 ) ( و اگر حكم كردى ، ميان آنان با عدالت حكم كن ) حكم به اين معنى ( داورى و قضا ) در 14 مورد از آيات آمده است .

قسم سوم

- حكمهايى كه مردم صادر مىكنند مانند * ( وَإِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ ) * ( 3 ) ( و اگر ميان مردم حكم كرديد بايد بر مبناى عدالت حكم كنيد ) حكم به اين معنى ( داورى و نظر دادن ) در 17 مورد از آيات آمده است .

قسم چهارم

- حكم مستند به كتاب آسمانى مانند * ( وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيه ) * ( و خداوند به همراه پيامبران كتاب بر مبناى حق فرستاد تا در بارهء آنچه كه مردم اختلاف مىورزيدند حكم كند . ) [ البقرة ، آيه 213 ] اين قسم در 3
هامش
( 1 ) . غافر آيه 48 .
( 2 ) . المائده آيه 42 .
( 3 ) . النساء آيهء 58 .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 147 | محمد تقي جعفري