تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 116

مساهمون:

ص١١٦
ابدى انشاء اللَّه

) * 2 ، 7 - و ليس لواضع المعروف فى غير حقّه و عند غير أهله من الحظَّ فيما أتى إلَّا محمدة اللَّئام و ثناء الأشرار ، و مقالة الجهّال ما دام منعما عليهم : ما أجود يده و هو عن ذات اللَّه بخيل ( و براى كسى كه نيكوئى را در غير مورد شايسته و به غير اهلش انجام بدهد ، بهره در آن نيكوكارى نيست مگر سپاسگزارى مردمان پست و شكرگزارى اشرار و سخن نادانان ، مادامى كه احسان و نيكوكارى او به آنان استمرار دارد )

نيكوكارى در غير موردش نتيجه اى جز تباه شدن آن ندارد .

از سياق جملات مبارك امام ( ع ) چنين بر مىآيد كه منظور آن حضرت ، توبيخ كسانى است كه كرامت و احسان را براى بدست آوردن شكر و سپاسگزارى مردم پست و اشرار و سخنان خوشايند مردم نادان انجام مىدهند . بايد ما اين حقيقت را در نظر بگيريم كه احسان و كرم و لطف و محبت حتى براى انسانها در موارد شايسته نيز نبايد جنبهء سوداگرى به خود گرفته ، و بطور داد و ستد انجام بگيرد ، چه رسد به اين كه طرف اين معامله مردم پست و اشرار و يا مواردى باشد كه جز تباهى نيكوكارى نتيجه اى در بر نداشته باشد . دو جملهء اخير ( ما أجود يده و هو عن ذات اللَّه بخيل ) دو احتمال دارد : احتمال يكم - اينست كه حرف « ما » براى تعجب استهزايى باشد ، بنا بر اين احتمال ، معنى چنين مىشود : « چه دست بخشنده اى دارد آن كسى كه از انفاق مال در راه خدا استنكاف و بخل مىورزد » لازمهء اين معنى ، چنين است كه شخصى كه در راه خدا نيكوكارى نمىكند و احسان در راه خدا روا نمىدارد ، در حقيقت نيكوكارى و احسان نمىنمايد . احتمال دوم - كلمهء « ما » نافيه باشد ، بنا بر اين احتمال ، معنى چنين مىشود كه هر كس كه در راه خدا نيكوكارى نكند ، دست او دست بخشش نيست . اگر قاعدهء ادبى مساعد اين احتمال بود ، تفسير مزبور صحيح بود ، ولى بدانجهت كه صيغهء « أجود » فعل نيست كه
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 116 | محمد تقي جعفري