جوهر يا در غلظت زمين هستند ، بزرگتر است . البته به شرط آن كه جسم نيرومند ديگرى مانع و حايل نباشد .
بنا بر مراتب مزبور ، همهء اجزاى زمين مجذوب و مايل به سوى و زمين مجذوب خورشيد است و همچنين . . . .
پس اگر اين عقايد و آراى صحيح باشد در اين صورت درست است كه به ظاهر دعاى مزبور تمسك نموده مرتكب تصرف و تأويلى در آن نشويم .
متأخرين به دستيارى ابزار و وسايل دقيق و افكار عميق خود كه نزديك به حقيقت است ، ثابت كردهاند كه زمين و آسمان و خورشيد و ماه و هوا داراى وزن هستند . و ما در اينجا اكتفا مىكنيم به ذكر آنچه دربارهء ثقل آسمان دنيا ( كرهء بخار ) گفتهاند . در حدايق النجوم نوشته شده است : ثقل كرهء بخار يازده سنگترليون و پانصد و بيست و دو كاترليون و دويست و يازده ترليون و چهارصد و نود و چهار بليون و دويست و يك ميليون و هشتصد و هفتاد و سه هزار و هشتاد و نه رطل انگليسى است ! ! - 089 / 873 / 201 / 494 / 211 / 522 / 11 - و بنا بر قول ديگر ، ثقل تمامى بخار آب كه در هواى زمين منتشر و پراكنده است ، بالغ بر ششصد و نودو دو هزار ميليارد قنطار است : يعنى 000 / 000 / 000 / 692 !
و نيز محاسبه كردهاند كه ثقل هوا از محاذى سر انسان تا چهل و پنج مايل به بالا چه مقدار است ! در كتاب آيات بينات آمده است كه معدل مقدار هوايى كه انسان حامل آن است نزديك شش هزار و دويست و بيست و چهار رطل است !
در كتاب النجوم المشرقات نقل شده است كه ثقل عمود هوايى كه بدن انسان حامل آن است ، بالغ بر سىو سه هزار و ششصد رطل است « 1 » . البته عدد مزبور در يكى از اين
هامش
( 1 ) . كاميل فلاماريون در كتاب خود گويد : سطح جسم آنان در حدود 16000 كيلوگرم از هوا حمل مىكند و به معادلآن فشار داخلى . . . .