همان گونه كه در قرآن مجيد آمده است - * ( ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ) * ( 1 ) ( دعوت كن به راه پروردگارت با حكمت و موعظهء نيكو ، و با آنان مجادله كن با روشهائى كه بهتر است . ) مختلف است كه ناشى از اختلاف اشخاص و اقوام و ملل و عوامل محيطى و اجتماعى و زمانى است . در سخنان امير المؤمنين عليه السّلام جز آنچه مربوط به احكام مولوى الهى است ، همهء اوامر و نواهى آن حضرت ارشاد به واقعيّات و صلاح و فساد انسانها است . حتّى همان اوامر مولوى الهى مانند امر به اقامهء نماز هم نوعى ارشاد به ضرورت برقرار كردن رابطه ميان بنده و خدا است . بعضى از كلمات در سخنان آن حضرت وجود دارد كه تقريبا مفهوم ارشاد را بطور مستقيم مىرساند مانند توصيهء امير المؤمنين عليه السّلام در مواردى متعدّد و با بياناتى متنوّع در سخنان خود به عوامل كمال ، مانند توصيهء مردم به تقوى ارشاد فرموده است مانند : أوصيكم بتقوى اللَّه ( شما را به تقوى براى خدا توصيه ميكنم . ) اين گونه ارشاد در خطبهء 83 ص 107 و در خطبهء 99 ص 144 با اين جمله : عباد اللَّه ، أوصيكم بالرّفض لهذه الدّنيا التّاركة لكم ( اى بندگان خدا ، شما را توصيه ميكنم كه اين دنيا « دنيا پرستى را » رها كنيد - دنيائى كه شما را ترك خواهد كرد . ) و خطبهء 114 ص 169 و خطبهء 161 ص 230 و خطبهء 173 ص 248 و خطبهء 182 ص 262 و خطبهء 188 ص 278 و در همين خطبه
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 209
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٠٩
هامش
( 1 ) . النّحل آيهء 125 .