ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 196

بنا بر اين ، مغزهاى رشد يافته در همان لحظه كه آسمان زيبا را تماشا مىكند ، اين حقيقت را هم در بارهء همان آسمان در مىيابد كه حركت منظَّم اين آسياب وابسته به آبى است كه از بيرون آن ، نيرو براى حركت وارد مىنمايد . با توجّه به اين مثالها ، قدرت مغز آدمى بر فعّاليّت دو گونه اى ( رياضى - عينى ) نيز آشكار مىگردد . امير المؤمنين عليه السّلام در نهج البلاغه از اين نوع توجيهات و يا استدلالات بطور فراوان دارد . در بعضى از جملات نهج البلاغه چنين آمده است : حدّ الأشياء عند خلقه لها إبانة له من شبهها ( 1 ) ( خداوند سبحان همهء اشياء را در موقع آفريدن آنها متعيّن و مشخّص ساخته است تا از امثال يكديگر تفكيك شوند . ) در مورد ديگر فرموده است ) * و لا يعزب عنه عدد قطر الماء و لا نجوم السّماء و لا سوافى الرّيح فى الهواء و لا دبيب النّمل على الصّفا ، و لا مقيل الذّرّ فى اللَّيلة الظَّلماء ، يعلم مساقط الأوراق و خفىّ طرف الأحداق ( 2 )