ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 94

2 - واحد مقياس عينى - مقصود از واحد مقياس عينى اينست كه مقدار معينى از نمود عينى براى سنجش موضوع عينى كه قابل تقسيم به مقدارهاى مشابهى است ، منظور شود . مانند يك متر پارچه براى سنجش ده متر از آن . حال ببينيم آيا مىتوانيم چنين واحدى را در بارهء خود كار فى نفسه داشته باشيم اگر با نظر علمى دقيق بخواهيم چنين واحدى را تعيين كنيم ، هرگز به نتيجه اى صحيح نخواهيم رسيد ، زيرا كار انسانى پديده اى است كه از فعاليتهاى حياتى و روانى مستمر و در عين حال غير قابل تكرار به وجود مىآيد ، به اين معنى كه كوچكترين واحدى براى كار كه بتوانيم آن را به عنوان يك واحد تصور كنيم ، معلول تموجاتى از حيات و روان و فعاليتهاى متنوع آن دو است ، بنا بر اين ، واحدى كه انتخاب مىشود ، واحد معلول و گسيخته از اجزاى علل اصليش مىباشد ، لذا اگر به همين واحد معلول قناعت كنيم در حقيقت به يك واحد فرعى و پيروى قناعت كرده‌ايم و اگر بخواهيم اجزاى علل اصلى كار را براى انتخاب واحد كار در نظر بگيريم ، بدانجهت كه اجزاى علل مفروض از پديده‌هاى حيات و روان است كه به هيچ وجه قابل اندازه گيرى رياضى نمىباشند ، باز به نتيجهء صحيح علمى نخواهيم رسيد ( 1 ) . اين مسئله در كارهاى فكرى پيچيده تر از كارهاى عضلانى است ، زيرا چيست آن واحد مقياس علمى كه بتواند حدس يك مدير مجموعهء سيستمى را كه موجب پيشرفت آن مجموعه مىباشد ، تعيين نمايد كجا است واحد