نمىتواند جز مقدمه اى براى مباحث نهائى در بارهء مقياس پديدههاى سه گانه زير بوده باشد : معناى تعيين مقياس اينست كه واحدى تعيين گردد كه موضوعى كه براى سنجش مطرح مىشود ، با آن واحد قابل سنجيدن بوده باشد ، مانند يك متر ، يك گرم ، يك ليتر و غير ذلك . ما براى پيداكردن تعيين مقياس ارزش كار مجبوريم سه واحد مقياس را جدا از يكديگر مطرح نموده سپس رابطهء آنها را بررسى نمائيم . ضمنا پوشيده نماند كه مباحث مربوط به تعيين مقياس پديدههاى سه گانه زير ، تنها جنبهء مقدمه تحليلى داشته و نظريات نهايى نويسنده نمىباشد .
1 - واحد مقياس كار .
2 - واحد مقياس ارزش كار .
3 - واحد مقياس قيمت ( بها ) كه در مقابل واحد كار با ارزش پرداخت مىشود .
1 - واحد مقياس رياضى - بديهى است كه منظور از واحد مقياس كار و دو واحد ديگر ( واحد مقياس ارزش كار و واحد مقياس قيمت ) يك پديدهء رياضى تجريدشده نيست كه از محصولات مغز بشرى بوده هرگز عينيتى ندارد .
يعنى هيچ يك از واحد مقياسهاى سه گانه ، خود عدد تجريد شده مانند 2 و 4 و 10 نيست ، تا بگوئيم : عدد 10 داراى پنج عدد 2 يا عدد 100 داراى بيست و پنج عدد 4 و عدد 1000 داراى صد عدد 10 مىباشد . بلكه موضوع ما كار و ارزش آن و قيمتى است كه در مقابل كار پرداخت مىشود و مسلم است كه هر يك از موضوعات سه گانه يا كاملا داراى نمود عينى هستند ، مانند كار و نقش عينى آن در مواد ، و قيمتى كه در مقابل آن پرداخت مىگردد و يا اگر هم خوددارى نمود عينى نمىباشد ، ولى منشاء انتزاع آن ، كاملا عينيت دارد . اين همان موضوع ارزش است كه با نظر به خاصيت مفيد كالا و محصول و كار و خواستهء انسانى داراى عينيت مىباشد .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 93
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٩٣