من در بعضى از زمينهاى خود تا حدى كار مىكنم كه عرق مىكنم با اين كه كسى را دارم كه كار مرا به عهده بگيرد و براى من كفايت كند ، تا خداوند عز و جل بداند كه من روزى حلال جستجو مىكنم ) . قاطعانه ترين روايات و تهديدآميزترين آنها در بارهء تحقيركنندگان كار و كوشش ، آن روايت بسيار معروف است كه از پيامبر اكرم ( ص ) نقل شده است : ملعون من القى كلَّه على النّاس ( 1 ) ( ملعون است ، كسى كه بار معاش خود را بر دوش مردم بنهد ) . اين بود نمونه اى از منطق پيغمبر اسلام و پيشوايان عالم تشيع و عمل عينى آنان كه ترديدى در اهميت حياتى كار باقى نمىگذارد .
متفكر بزرگ اسلامى عبد الرحمن بن خلدون در پرتو منابع اسلامى براى اولين بار در تاريخ علوم اقتصادى و اجتماعى ارزش كار را از ديدگاه علمى مطرح مىكند
در گذشته به طور مختصر اشاره كرديم كه با نظر به منابع اسلامى و نصوص صريحى كه در بارهء اهميت و ارزش حياتى كار در آن منابع آمده است ، مىبايست جوامع اسلامى ارزش كار را پيش از ديگر اجتماعات و متفكران مطرح كنند ، ولى مىبينيم كه چنين اقدامى صورت نگرفته است .
بعضى از ساده لوحان بىاطلاع از اصول و منابع اسلامى دليل اين بىاعتنائى به كار را به خود مكتب اسلام نسبت دادهاند ، در صورتى كه اگر آنان زحمت مطالعهء جدى و همه جانبه را به خود داده ، اصول و منابع اسلامى را بررسى مىكردند از قضاوت مزبور كه قطعا نادرست است ، خوددارى مىكردند ، و مىفهميدند كه اسلام يعنى مكتب معرفت و ايمان و عمل .
همچنين اشاره كرديم كه عامل اساسى بىاعتنائى به كار و كوشش ، جاه پرستى و سودجوئى زمامدارانى بوده است كه اسلام را وسيلهء استثمار
هامش
( 1 ) الفروع الكافى جلد پنجم صفحهء 72