« حسن بصرى » مىگفت : معاويه چهار عمل را مرتكب شد كه هر يكى از آنها براى هلاكت او كافى بود .
1 . مردم سفيه و بىخرد را بر ملت مسلمان حاكم و امير قرار داد ، با اينكه اشخاص بزرگ و برجسته و محترم ، در ميان صحابه بودند .
2 . پسر خود يزيد را كه پيوسته مست بود و لباس حرير پوشيده و دف و طنبور مىزد ، خليفهء مسلمين كرد .
3 . زياد را برادر خود خواند در صورتىكه پدر معاويه ، با مادر زياد زنا كرده بود و رسولاكرم فرموده است به واسطهء زنا ، نَسَب درست نمىشود .
4 . حجربن عدى و اصحاب حجر را ، كه از پرهيزكاران مسلمين بودند ، به قتل رسانيد . . . . « 1 »
دكتر حسن ابراهيم حسن مورخ معروف مصرى مىنويسد : « معاويه خلافت را به زور شمشير و خدعه و سياست بهدست آورد . . .
استاد « پروفسور نيكلس » مىگويد : « مسلمانان غلبهء بنىاميه را كه معاويه در رأس آنها قرار داشت به منزلهء غلبهء دستهء اشراف مىدانستند ؛ اينها اشراف بتپرستى بودند كه با پيغمبر و ياران او به سختى مبارزه مىكردند و پيغمبر با آنها جنگ كرد تا اساس اشرافيت بتپرستى را از ميان برداشت و دين اسلام را رواج داد . » « 2 »
پرفسور « استانسيلاس گويارد » فرانسوى مىگويد :
معاويه از بسيارى جهات بر خلاف قوانين اسلام رفتار نموده ،
هامش
( 1 ) تاريخ طبرى ج 4 ص 208 و كامل ابناثير ج 4 ص 209 و ابن اثير ج 8 ص 130
( 2 ) تاريخ سياسى اسلام ج 1 ص 308 ط 2 تهران