عمر دستور داد سبّ على ( ع ) را در منبرها تعطيل كنند . او از مقام على ( ع ) تجليل كرد و نامش را گرامى شمرد و در گفتار و كردار از وى پيروى نمود .
به عمر اطلاع دادند كه عامل او در خراسان ، دستخوش بقاياى تعصّب پيشينيان شده است . اين خبر ، هنگامى كاملًا تأييد شد كه وى به عمر نوشت : « مردم خراسان جز با شمشير اصلاح نمىشوند . » عمر طرز فكر و رفتارش را مورد انكار قرار داد ، و بىدرنگ او را بر كنار كرد !
عمر دوست مىداشت كه شهرها آباد شود ، امّا به شرطى كه اين آبادى براى رفاه مردم باشد ، نه به خاطر حكام ، و به شرطى كه رفاه و آسايش گروهى باعث بدبختى گروه ديگرى نشود . او دستور داد كه جنگها و فتوحات متوقف شود كه خون بندگان خدا ريخته نشود ، و مردم مشغول كسب و كار بشوند ، و به يكديگر محبت داشته باشند ، نه اين كه هميشه گرفتار جنگ و غارت و كينهتوزى باشند . او ترتيبى اتخاذ كرد كه اعراب از اندلس به وطن خود بازگردند . شايد او در دنيا نخستين زمامدارى باشد كه چنين دستورى مىدهد و چنين فكرى به ذهنش مىرسد .
او سعى مىكرد در سرزمينهاى عربى فقيرى نباشد . در اين راه كوششهايش به ثمر رسيد ، زيرا بيشتر شهرهايى كه در گذشته ويران شده بود ، بار ديگر آباد شد و رونق دوباره يافت و گرسنهاى در آنها باقى نماند . متأسفانه او نتوانست اين سياست عالى را به طور كامل اجرا كند . او هنوز اعراب را از اندلس باز نگردانده بود كه بعد از دو سال و نيم زمامدارى مرگش فرا رسيد . امّا همين كارى كه در اين مدت كوتاه - بعد از شب ظلمانى ستمكارى گذشتگان انجام داد ، از بزرگترين
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 2195
مساهمون: جورج جرداق
ص٢١٩٥