در زمان خلافت يزيد بن عبدالملك رحلت كرد . سليمان در علوم عربى در ميان فقهاى هفتگانه ، در درجه اوّل شمرده شده است . ديگرى « نافع ديلمى » آزاد شدهء عبداللَّه بن عمر است كه در يكى از جنگها به بردگى او درآمد . امام مالك بن انس معروف ، شاگرد اوست .
ديگر « ربيعة الراى » آزاد شدهء آل منكدر از طايفهء تميم است . او در عصر خود فقيه بزرگ مدينه به حساب مىآمد و مالك بن انس ، بيشتر اوقات از او تلمّذ مىكرد ؛ مجاهد بن جبير از علماى مكه و آزاد شدهء بنى مخزوم ، عكرمه ، آزاد شدهء ابن عباس ، عطاء بن ابى رباح آزادشدهء بنى فهر و محمدبن مسلم بن تدرس آزاد شدهء حكيم بن حزام هستند .
يكى از علماى مشهور كوفه ، سعيد بن جبير ، آزاد شدهء بنىواليه است ؛ يكى از علماى بصره ، حسن بن يسار ، آزاد شدهء زيد بن ثابت و ديگر فقيه مشهور ، ابن سيرين و ديگر حسن بصرى است كه در زمان خود در علوم عربى مقام والايى يافتند .
در ميان اهل شام ، مكحول بن عبداللَّه شهرت يافت . پدر وى اهل هرات و مادرش دختر يكى از شاهان كابل بود . وى معلم امام اوزاعى فقيه معروف است كه فتاواى او در لزوم برادرى و تعاون در ميان انسانهاى مخلتف ، شهرت دارد .
يزيد بن حبيب ، آزادشده و از دانشمندانى است كه در مصر شهرت يافت . او بربرىالاصل بود . ليث بن سعد دربارهاش مىگويد : يزيد ، عالم و سرور ما بود . اين ستايش به اين جهت است كه وى از لحاظ علمى به مقامى ارجمند رسيد و در فقه و ابواب آن صاحب قدرت بود . اكنون به مطالبى كه در عقدالفريد پيرامون اين موضوع آمده است ، توجه كنيد :
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 2163
مساهمون: جورج جرداق
ص٢١٦٣