مشابهى داشتند . آنها در مملكت با زد و بندهايى كه با متنفذان و سران لشكرى داشتند ، نفوذ فراوانى به دست آورده بودند و اموال بسيارى در اختيار داشتند . تا آنجا كه در امور دولتى دست آنها براى انجام هر كارى باز بود . مستعين عباسى دست مادر خود و اتامش و شاهك خادم را براى هر گونه كار و دخل و تصرفى در بيتالمال باز گذاشته بود و به آنها اختيارات تام داده بود ؛ در نتيجه قسمت عمده اموالى كه از بلاد و استانها به پايتخت مىرسيد ، به جيب اين سه نفر سرازير مىشد . « 1 »
مورّخان روايت كردهاند كه در لباس مادر مستعين عباسى بساطى تعبيه شده بود كه 130 ميليون دينار خرج برداشته بود . در اين بساط نقشهايى به شكل حيوانات و پرندگان وجود داشت كه پيكر آنها از طلا ساخته و در چشمشان جواهر به كار رفته بود . « 2 »
يكى از زنان خلفا ، دهان شاعرى را پر از دُرّ كرد و او دُرها را به بيست هزار دينار فروخت . « 3 »
وزيران نيز از خلفا و همسرانشان دست كمى نداشتند ، « فتح بن خاقان » وزير متوكل ، كاخهايى بسيار بزرگ ساخت . بحترى مىگويد : « كاخهاى سر به فلك كشيده ، همچون بالهاى كبوتران سفيدى كه اوج گرفتهاند . »
« ابن مقله » وزير ، در كاخ خود به قدرى پرنده و حورى گردآورد كه براى تأمين هزينهء آنها خزانهء دولت را به عجز درآورده بود . « ابن فرات »
هامش
( 1 ) تاريخالتمدّن اسلامى ، 2 / 131 به نقل از ابناثير 7 / 47
( 2 ) تاريخ التمدن اسلامى به نقل از المستطرف
( 3 ) از ابن خلكان