مملكت را در زمان هادى به خود اختصاص داده بود . جرجى زيدان كه دارايى او را بر طبق منابع تاريخى ، حساب كرده است ، مىگويد : ثروت بزرگترين ثروتمندان جهان امروز به دوسوم ثروت خيزران نمىرسد . همين كه خيزران احساس كرد كه هادى قصد محدود كردن درآمد و مداخل وى را دارد ، نقشهء قتل او را كشيد . هارونالرشيد كه براى فرزندانش بيشتر از پنجاه ميليون دينار به ارث گذاشته بود ، به همسر خود زبيده - كه سابقاً دربارهء قسمتى از ثروتش سخن گفتهايم اجازه داد كه در اندوختن مال و ثروت بكوشد .
قبيحه ، مادر معتز در دهليزهاى قصر خود ثروت نقدى بىحسابى ذخيره كرده و از چيزهاى گرانبها و جواهر و زمرد و لؤلؤ درشت و ياقوت سرخ چندان اندوخته بود ، كه تخمين قيمت آن ، ممكن نبود ، با وجود اين به خاطر پنجاه هزار دينار پسرش را در معرض قتل قرار داد . « 1 »
مادر محمدبن واثق ، ثروتى به اندازهء ثروت خيزران داشت . براى مادر مقتدر لباسهاى گرانبهايى تهيه مىشد كه به « لباس نعلى » معروف بود . اين لباسها داراى آستر بود . آستر آن را به اندازهء يك نعل مىشكافتند و در آن مشك و عنبر جا مىدادند . در داخل و درزهاى كفشهاى ملكه نيز مشك و عنبر به كار رفته بود ؛ ملكه هر كفشى را فقط ده روز به پا مىكرد و دور مىانداخت . خزانهداران و اطرافيان ، كفشها را مىشكافتند و از لابهلاى آنها مشك و عنبر بيرون مىآوردند . « 2 »
مادران خلفاى ديگر نيز در عراق و ديگر بلاد اسلامى وضع
هامش
( 1 ) تاريخ طبرى ، 3 / 1719
( 2 ) ضحىالاسلام ، ج 1