اصل چهارم اعلاميهء حقوق بشر مىگويد :
4 . « اساس آزادى آن است كه هركسى بتواند آزادانه كارى را انجام بدهد كه به فرد ديگر يا توده و جامعه ، ضررى نرساند » .
ما قبلًا بهخوبى دريافتهايم كه اصل اساسى در مكتب امام على ، به رسميتشناختن حق آزادى كار ، براى همه مردم است و بنابر آن اصل ، هيچ كسى ، در هر مقامى كه باشد ، حق ندارد كس ديگرى را بر انجام كارى وادار سازد كه آن را نمىپسندد و يا در آن سودى نمىبيند !
ولى به موازات اين شناخت ، دانستيم كه اين آزادى ، در مكتب علىبن ابيطالب فقط يك قيد و يك شرط دارد و آن ، مصلحت توده و جامعه است . پس كسى كه در ضمن كار خود به ديگرى آزارى مىرساند ، آزاد نيست و نبايد آزاد باشد .
از همين نمونه بود آنچه امام على در مورد آزادى بازرگانان و پيشهوران روا داشت و ديديم كه چگونه به دولت واجب كرد كه از آنان حمايت و پشتيبانى بنمايد ، ولى اگر آنان گامى در راه استثمار ، انحصارطلبى و احتكار برداشتند ، آنان را متجاوز شناخت و خاطرنشان ساخت كه بايد جلو آزاديشان گرفته شود ، مگر آنكه از احتكار دست بردارند .
و آن آزادى كه امام على در مسئله آزادى فكر و عقيده سياسى به مردم داد نيز در همين زمينه بود ولى باز تا آنجا كه اين آزادى به مردم ديگر و جامعه لطمهاى نرساند و اگر مردم از اين آزادى سوءاستفاده مىنمودند و آن را در راهى بر خلاف مصالح عامه بهكار مىبردند ، آزادى و كارهايشان را در چهارچوب مصلحت توده مردم ، و وضع جامعه ، محدود مىكرد .
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 979
مساهمون: جورج جرداق
ص٩٧٩