اما فرمانداران ؟ وضع آنان در قبال فرماندارى ، همان وضعى است كه خلفا بايد در قبال خلافت داشته باشند . علىبن ابيطالب فرمانداران را بهخاطر تمايل شخصى و يا اراده و هوس فردى و يا بهعلت پرورش آنان در محيط اشرافى و آريستوكرات ، انتخاب نمىكند و همچنين به اين جهت آنان را برنمىگزيند كه دژى از افتخارات گذشته ! و ثروت بيكران و يا حتى سابقه در اسلام ، دور آنان را احاطه كرده است ! بلكه علىبن ابيطالب پس از آنكه وضع و موقعيت اجتماعى فرمانداران را بررسى مىنمود و مىديد كه آنان براى خدمت به توده ، نه خودكامگى و فخرفروشى ، ساخته شدهاند ، آنان را براى اين مقام انتخاب مىكرد . و همچنين كسانى را برمىگزيد كه به تلاش مردم چون امر مقدسى مىنگرند و هرگز دور رشوه نمىگردند و به غارت و چپاول نمىپردازند و به فسق و تباهى آلوده نمىشوند و ستمگر و ياور ستمگران نيستند !
اگر ما بخواهيم اوامر و دستورات كلى و اصولى امام على را در مورد انتخاب فرمانداران و كارمندان نقل كنيم ، سخن به درازا خواهد كشيد ، ولى مىتوان همه آنها را در يك جمله خلاصه كرد و آن اينكه : كارمندان بايد داراى لياقت و شايستگى بوده و كاردان و مدير باشند . پس مديريت و شايستگى تنها راهى است كه مىتواند كسى را به زمامدارى برساند و از شرايط همين شايستگى است كه آنان « نگهبانان اموال مردم » باشند و هيچگونه سابقهاى در زمينه « همكارى با ستمگران » نداشته باشند . و به همين جهت ، علىبن ابيطالب همه كارمندان دوران خلافت عثمان را از كار بر كنار ساخت و بهجاى آنان
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 948
مساهمون: جورج جرداق
ص٩٤٨