مختلفند . بديهى است كه هر فصلى براى چيدن هر ميوه و درو كردن هر محصول مناسب نيست ، به همين جهت بوده است كه مردان مقتدرى در تاريخ نتوانسته‌اند به پيروزى دل خواه خود برسند ، خلاصه محدوديت مغزى و روانى انسانى از يك طرف و تحولات انسانهاى ديگر و رويدادهاى محاسبه نشدهء طبيعت از طرف ديگر كه خود منشأ علل و اصول كلى غير قابل انعطافاند دو مانع بسيار نيرومنداند كه آرزوى پيروزى مطلق را در مغز انسانها با خود همان مغزها رهسپار زير خاك مىنمايند ، به همين جهت است كه ما نمىتوانيم شخصيت انسانى را هر اندازه هم كه نيرومند و پيروز دورانش بوده باشد ، از نظر طبيعت تاريخ بشرى عامل محرك تاريخ بدانيم . در قرن هيجدهم فيلسوفانى پيدا شدند كه براى شخصيت انسانى امكان آن پيروزى را ثابت مىكردند كه تاريخ در تحت تأثير علل جزئى راه و مسير ديگرى را ممكن بود پيش بگيرد ، مثلًا در نتيجه اين كه در كلهء سلطان يا فرمانروايى ، يك اتمى شروع به حركت غير عادى مىكرد ، ممكن بود تاريخ در مجراى ديگرى سير نمايد . اين استدلالى است كه هولباخ روى آن تكيه مىكند . » ( 1 ) اگر چه استدلال هولباخ ناظر به مفهوم پيروزى نيست ، زيرا حركت عادى اتم احتمالات متعدد و متنوعى را در بر دارد ، ولى استدلال در باره پيروزى مطلق انسانها در تاريخ به ميان كشيده شده است .