تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 297

اين حيله گر سه زمام دار گذشته را هم در موقعيت مناسبى براى توجيه كار ماكياولىاش همدست مىكند و براى ساكت كردن محمد بن ابى بكر وموج نشان دادن مبارزه با حق را كه در پيش گرفته بود ، به چنين وسيله‌اى كه براى او امكان داشته است ، دست مىزند اين معاويه كه بهار اسلام را به خزان مبدل كرده بود ، يزيد فرزند خود را كه هيچ مورخى در فسق وفجور او ترديد نكرده است ، ( 1 ) با انواعى از حيله ها وتهديدها گرفته تا لبهء شمشير بران ( 2 ) به سرپرستى جوامع اسلامى نصب مىكند . وعبد الرحمن بن ابى بكر در يك جملهء مختصر مىگويد : « اين است سنت وقانون هرقل وقيصر . » ( 3 ) موقعى كه معاويه براى تحميل يزيد به مدينه كه مجتمع مهاجرين وانصار بود آمد ، بزرگان مدينه را كه امام حسين عليه السلام در ميان آنان بود در يك جا جمع كرده يك سخنرانى با اضطراب ومعانى مشوش ايراد كرد كه كار حيله گران اجتماعى است ، ( 4 ) نه يك حاكم الهى كه پيامبر اسلام منظور كرده بود .