تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 115

مساهمون:

ص١١٥

ناگوارىها وتعاون در زندگى پيدا كنند . و مانند حرمت قمار ومىگسارى و ربا و قتل نفس محرمه و زنا و لواط وآزار ديگران ودروغ ولهو ولعب و غير ذلك . عدهء ديگر از احكام به پيروى از دگرگونى موضوعات وانگيزه ها جنبهء پيروى دارد . مانند احكام ثانويه كه مقامات صالحه ومسئول اجراى قوانين وفقه اسلامى به پيروى از رويدادهاى اقتصادى واجتماعى و سياسى وضع مىكند . تبصره - همه اين احكام چه پيشرو و چه پيرو مطابق قواعد مسلمه‌اى كه ورود ضرر را بر انسان ممنوع ساخته است ، مقيد ومشروط به عدم ضرر مىباشد مانند : « ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي اَلدِّينِ مِنْ حَرَجٍ 22 : 78 » ( 1 ) ( خداوند حرج ومشقتى در دين براى شما جعل نكرده است ) . وقاعدهء لا ضرر ولا ضرار « اين قواعد است كه به اضافه سادگى وانعطاف خود احكام پيرو ، ابديت فقه و حقوق اسلامى را تضمين مىكند .

دليل سوم - تفسير شخصيت انسانى به طور عموم در اسلام

الف - شخصيت طبيعى - مقصود نوع انسانى است در هر درجه از وضع انسانى كه بوده باشد . و به عبارت ديگر شخصيت انسان تنها بدان جهت كه انسان است . تمام حقوق انسانى براى اين شخصيت محفوظ است . احتياجات او بر آورده مىشود و در تمدن جاى خود را مىگيرد و از تعليم وتربيتهاى مناسب بهره مند مىگردد تا بتواند در مسير تكامل قرار بگيرد . ب - شخصيت انسانى كه توانسته است اصل يا اصولى را احراز نمايد و مطابق آن عمل كند ، اين گروه در مقابل انسانهايى كه فقط در حيوانيت غوطه وراند داراى ارزش طبيعى مىباشند ، ولى ارزش شخصيت آنان در اسلام موقعى تثبيت مىشود كه اصل يا اصول مورد اعتقادشان مخالف منطق وفطرت سليم نباشد ، در اين صورت حقوق شخصيت طبيعى آنان محفوظ ، ولى از جهت آن كه اصل يا اصول ضد منطق وفطرت در شخصيت آنان نفوذ كرده است ، لزوما مورد تعليم و تربيت قرار مىگيرند
هامش
( 1 ) سوره الحج ، آيهء 78 . .