2 - خداوند يكتا وبىهمتا و داراى كمال نهايت است .
3 - هدف او از مخلوقات به طور مداوم بخشيدن كمال ونور ربانى به آنها است .
4 - انسان در ميان مخلوقات داراى مزيت بزرگى است . او دو جنبه دارد : جنبهء طبيعى حيوانى وجنبه انسانى - ملكوتى . از جنبهء دوم است كه انسان شايستگى لقاء الله ورضوان الله را دارا مىباشد .
5 - بعثت پيامبران كه محمد بن عبد الله صلى الله عليه وآله خاتم آنان مىباشد ، براى به فعليت رسانيدن عقل ووجدان و تطهير فطرت انسانها از آلودگىها وانحرافات بوده وصلاح و فساد آنان در زندگى دنيوى واخروى به وسيلهء همان پيامبران ابلاغ شده است .
6 - روز واپسين كه در اصطلاح آن را معاد مىنامند وجود دارد كه جايگاه مشاهدهء نتايج اعمال خوب و بد است .
براى ورود به ابديت ، انسانها به گروه هاى مختلف تقسيم مىشوند ، اين تقسيم با نظر به فعاليتها و كارهاى آنان است كه در زندگانى دنيوى انجام دادهاند . بهشت كه قلمرو آرامش وبهره بردارى از عنايات الهى است ، داراى مراتب گوناگون به حسب وضع روحى انسانها از نعمتهاى مادى گرفته تا لقاء إله ورضوان الله مىباشد ، و همچنين دوزخ كه قلمرو عذاب وسقوط است ، باز داراى درجات مختلف به حسب وضع روحى تبهكاران از عذاب مادى گرفته تا دورى ومهجورى از خدا مىباشد . حتى نعمتها يا عذابهاى مادى هم كه در منابع اسلامى گوشزد گشته است ، قابل مقايسه با نعمتها وآلام دنيوى نمىباشد ، تا مورد اعتراض سطح نگران قرار بگيرد .
7 - زندگى طبيعى انسانها وتهيهء زمينهء آن به معناى عمومى ، اولين درجهء اهميت را حائز است .
8 - روابط انسانها به طور عموم بايد روى عدالت اجتماعى بر قرار شود .
9 - طبيعت در اختيار انسانها قرار گرفته است و انسان مىتواند به همه جهان طبيعت مسلط شود .
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 113
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١١٣