( 1 ) نيز حضرت ( ع ) به كميل بن زياد مىفرمايد : اى كميل ! اين دلها ظرفها هستند و بهترين آن دلها نگاهدارندهترين آنهاست ، پس از من نگاه دار و به ياد داشته باش آن چه به تو مىگويم :
مردم سه دستهاند : عالم ربّانى و طالب علم و آموزندهاى كه بر راه نجات و رهايى يافتن است و مگسان كوچك و ناتوانند كه هر آوازكنندهاى را پيروند و با هر بادى مىروند . از نور دانش روشنى نطلبيدهاند و به پايهء استوارى پناه نبردهاند .
اى كميل ! محبّت عالم دينى است كه بدان پاداش داده مىشود و عالم در پرتو آن اطاعت از خدايش را در زمان حيات به دست مىآورد و پس از مرگ پسنديده گويىها به دست مىآورد . اى كميل بن زياد ! علم بهتر از مال است ، علم تو را پاس مىدارد و تو مال را پاس مىدارى . اى كميل بن زياد ! علم بهتر از مال است ، علم تو را پاس مىدارد و تو مال را پاس مىدارى . مال با خرج كردن كم مىشود در حالى كه علم با انفاق فزونى مىيابد .
علم ، فرمانروا و مال ، فرمانبر و مغلوب است . اى كميل ! گردآوردندگان دارايىها تباه شدهاند در حالى كه زنده هستند ( اگر چه زندهاند ولى غرور و طغيان هلاكشان خواهد كرد ) و علما تا روزگار پايدار است پايدار خواهند بود . وجودشان گم شده است و صورتهايشان در دلها برقرار است . آگاه باش اين جا علم فراوانى نهفته است - و به دست مبارك به سينهء خود اشاره فرمود - كاش براى آن يادگيرندگانى مىيافتم ، آرى البته مىيابم ولى تيزفهمى است كه از او مطمئن نيستم ( زيرا ) دست افزار دين را براى دنيا به كار مىبرد و با حجّتهاى خدا بر اولياى او و با نعمتهايش بر بندگان او برترى مىجويد ، يا مىيابم فرمانبرى را براى ارباب دانش كه او را در گوشه و كنار خود بينايى نيست ، به نخستين شبههاى كه روى دهد شك و گمان خلاف در دل او آتش مىافروزد .
بدان كه نه اين اهل مىباشد و نه آن . يا مىيابم كسى را كه در لذّت و خوشى زياده روى كرده به آسانى پيرو شهوت و خواهش نفس مىشود يا كسى را كه شيفتهء گرد آوردن و انباشتن است . اين دو هم از نگهدارندگان دين نيستند . نزديكترين مانند به اين دو چهار پايان چرنده مىباشند . در چنين روزگارى علم به مرگ حاملان و نگاهدارندگان مىميرد . بار خدايا آرى زمين خالى و تهى نمىماند از كسى كه به حجّت و دليل خدا دين خدا را براى مردم بر پا دارد ( و آن كس ) يا آشكار و مشهور است يا ترسان و پنهان تا حجّتها و دليلهاى روشن خدا از بين نرود ، و ايشان كجايند . به خدا سوگند در شمار
كشف اليقين ( فارسي ) — صفحة 200
مساهمون: العلامة الحلي
ص٢٠٠