يگانه و رستاخيز و ابديت بوده‌اند ، از عبارات فوق در نمىآيد ، ولى شواهد و قراين فراوانى ديده مىشود كه موضوع موجود برتر به جهت عوارض اجتماعى و محيطى گاهى مورد غفلت قرار گرفته است ، نه اين كه به هيچ وجه مطرح نبوده و بعدها مورد اعتقاد قرار گرفته است . ولى ادامهء حيات و ابديت به طور فراوان در توتمها و ساير فعاليتهاى باستانى مشاهده مىشود . باز محقق فوق الذكر مىگويد : « غريزه‌اى كه براى همهء جانداران و مردم مسلط است ، غريزهء بقاء و ادامه حيات است . حتى اگر بپذيريم كه غريزهء جنسى در حالات استثنايى در عقل انسانى آن چنان تأثير نيرومند ايجاد مىكند كه مىتواند انسان را در راه پيروى از آن غريزه به خطر بيندازد ، شكى نيست كه كوشش جانداران خواه به طور خود آگاه يا ناخود آگاه مصروف ادامه حيات مىباشد . » ( 1 ) پس مسئلهء مبدأ و معاد و پيدا كردن يك تامين ما وراى طبيعى براى زندگى بشرى در تمام ادوار و در هر گونه شرايط وجود داشته است . يك ريشهء اساسى را هم براى اين گرايش دينى متذكر مىشويم و سپس به آيات قرآنى مىپردازيم : آندره ژيد مىگويد : « بىايمانى به خدا آن قدرها هم آسان نيست ، مىبايست از اول به طبيعت ننگريسته باشيم » . اگر بخواهيم به نقل اقوال علماى جامعه شناس از ابن خلدون گرفته تا امروز در بارهء اساسى بودن گرايش دينى بپردازيم ، بدون مبالغه بايد مجلداتى را از اين اقوال پر كنيم .