اما در بارهء وحدت اديان ، چنان كه در بالا به طور اختصار اشاره كرديم : چيزى كه مورد اتحاد تمام اديان است ، مبدأ و مسير و مقصد انسانها است . پيش از آن كه آيات قرآنى را مورد بررسى قرار بدهيم ، يك نظر اجمالى به وضع عمومى بشر در گذرگاه تاريخ در بارهء رابطهء او با ما وراى طبيعت مىاندازيم : از قديمىترين تواريخ انسانى ، توجه به يك موجود با عظمت كه در ما فوق محسوسات وجود دارد كاملًا مشاهده مىشود . براى اثبات اين حقيقت مىتوان دلايل و شواهد قابل اطمينان از مجموع سر گذشت بشرى پيدا كرد . چند جملهء ذيل را از اليوت اسميت دانشمند و طبيعى دان معروف متذكر مىشويم ، اين چند جمله مىتواند وضع عمومى انسانها را از قديمىترين دوران زندگانى بشرى تا امروز در بارهء توجه به ما وراى طبيعت باز گو كند : « من جزيرهء بودنيو را مثال زدم براى اين بود كه با روشنايى كامل آشكار كنم كه براى مردم همواره يك اعتقاد ثابت در سلطهء نيروهاى غيبى در تمام شئون دنيوى سيطره داشته است ، اعتقاد به سلطهء قواى غيبى قاعدهء كلى بدون استثناء در تمام شئون حيات بوده است ، تا امروز هم اكثريت فوق العاده بزرگ از مردم ، تسليم به سلطهء عوامل ما وراى طبيعى هستند ، هيچ يك از اديان از عناصر ما وراى طبيعى خالى نمىباشد . » ( 1 ) آن چه كه در عبارت فوق ديده مىشود : توجه انسانها به ما وراى طبيعت و تأثير آن در مسير زندگانى شان مىباشد . البته براى اثبات آن كه همهء انسانها متوجه خداى