يكى از ضرورىترين اصول اسلامى اين اصل است كه مىگويد : هر گونه ممنوعيت در موقع ضرورت مباح مىشود ، با نظر به اين كه تمام قوانين اسلام براى پيش برد هر دو جنبه مادى و معنوى انسانها است ، اگر تطبيق يكى از آن قوانين به جهت شرايط خارجى به ضرر انسانى بوده باشد ، آن قانون از نظر فعليت براى آن فرد ساقط مىشود ، مانند اين كه مكلف به آن قانون نيست . مدارك اين اصل چنان كه به طور اختصار اشاره كرديم هم از آيات قرآنى استفاده مىشود و هم از روايات و هم از قانون عقلى و هم از اجتماع . موارد گوناگون فقهى اين اجماع را به طور روشن نشان مىدهد ، لذا احتياجى به تفصيل ديده نمىشود . اما آيا قرآنى : « لا يُكَلِّفُ الله نَفْساً إِلَّا وُسْعَها 2 : 286 . . . » ( 1 ) ( خداوند كسى را به بيشتر از قدرت او مكلف نمىسازد ) . اين مضمون در چند آيه از قرآن مجيد تكرار شده است . ( 2 ) « . . . فَمَنِ اُضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَلا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْه 2 : 173 . . . » ( 3 ) ( كسى كه بدون تجاوز و تعدى مضطر شود گناهى بر او نيست . )