تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 431

مساهمون:

ص٤٣١
( ( 3063 ) ) گفت چون اكنون منى اى من در آ نيست گنجايى دو من در يك سرا

چون دو بىنهايت نمىتواند موجود باشد ، لذا تمام كاينات در مقابل بىنهايت حقيقى نمىتواند موجوديت استقلالى داشته باشد

اين مطلب مىتواند به دو مسئلهء بسيار مهم تحليل شود : يكى اين كه در جهان هستى دو موجود بىنهايت به هيچ وجه امكان پذير نيست - زيرا تصور « دو بودن » با تصور حد و مرز به آن دو موجود ، آنها را از بىنهايت بودن ساقط خواهد ساخت ، چون دو مفهوم نمىتواند دو موجود واقعى باشد مگر اين كه از يك ديگر تفكيك شده هر يك هويتى را دارا باشد كه آن ديگرى ندارد . يا حد اقل مشخصاتى داشته باشد كه ديگرى دارا نيست . در غير اين صورت دو موجود نخواهيم داشت و به همين دليل است كه مىگوييم دو خدا اصلا قابل تصور نيست و نيازى نيست به اين كه از روى دليل آن را با دليل ديگر مردود بسازيم . دوم - اين است كه در مقابل يك بىنهايت حقيقى هيچ موجودى نمىتواند استقلال داشته باشد - زيرا اگر موجودى در مقابل آن بىنهايت وجود داشته باشد ، موجوديت بىنهايت مفروض را محدود خواهد ساخت . مقصود جلال الدين از عدم گنجايش دو « من » در يك سراى همين است كه بيان كرديم و الا اگر دو موجود محدود شوند مىتوانند موجوديت خود را جداگانه حفظ كنند .