تهديد مىكند .
بشارت مىدهد .
مسائل سياسى و اجتماعى مربوط به سياست را مطرح مىكند .
داستان مىسرايد .
اخلاقيات مىگويد .
روز رستاخيز را مجسم مىكند .
كيفر و پاداش در سراى جاودانى را گوشزد مىكند .
وقايع بزرگ تاريخ را باز گو مىكند .
پيش گويىها دارد .
موجوديت انسان را در اين جهان زندگى تعريف مىكند .
قيافه هاى گوناگون انسان را در جهان هستى را نمودار مىسازد .
ولى با اين حال همهء اين گفتارهاى گوناگون با يك سبك و از يك دل بر آمده است كه آن دل تنها يك رو دارد و آن رو هم به سوى بارگاه الهى است و به تعبير جلال الدين همهء اين مسائل گوناگون عطر عشق منتشر مىكند .
اين داستان را در كتب معتبرهء اسلامى نقل كردهاند كه : در دوران جنگ صفين روزى يكى از سربازان پيش على عليه السلام آمده در بارهء توحيد از او پرسيد ، شخصى در آن جا بود گفت :
مگر نمىبينى كه امير المؤمنين مشغول جنگ و ادارهء آن است ؟ اين وقت براى سؤال تو مناسب نيست .
امير المؤمنين عليه السلام فرمود : بگذار سؤال خود را بگويد ، مگر براى چه و كدامين علت ما با اين قوم در حال جنگ و پيكار هستيم ؟ ملاحظه مىشود كه شخصيت امير المؤمنين عليه السلام آن چنان رنگ الهى به خود گرفته بود كه حتى ميدان جنگ براى او با محراب عبادت و انديشه در الهيات تفاوتى نداشت .
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 369
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٣٦٩