مىتاختند دچار بهت و وحشت شدند . « 1 » چون مازايوس ، كه بر سوارهنظام فرمان مىراند ، براى حمايت از ارابههاى داسدار ، با يگانهاى بهم فشرده يورش آورد ، اينچنين حملهى ارابهها را هراسانگيزتر گرداند ! « 2 »
( 3 ) اما فالانژ ، مطابق دستورات شاه ، ستونهايش را فشرده كرده « 3 » ، همگى سپرهايشان را بر نيزههايشان زدند : هياهوى عظيمى برخاست .
( 4 ) اسبها ترسيدند و بيشتر ارابهها نيم چرخى زده ، با جهشى مقاومتناپذير ، به عقب برگشتند . ارابههاى ديگر بر سر فالانژ ريختند . اما مقدونيان ستونهايشان را گشوده ، راههاى عريضى باز كردند كه ارابهها به سوى آن راهها هجوم بردند . برخى بر اثر ضربت زوبين ، سوراخ سوراخ شدند ؛ برخى ديگر اين راهها را تا انتها طى كردند ؛ شمار اندكى بر اثر نيروى جهششان ، به حركت درآمده ، به گونهاى مؤثر تيغهاى آهنى خويش را به كار گرفته و بسيارى را ، به شيوههاى گوناگون ، از دم تيغ گذراندند .
( 5 ) در واقع ، اين جنگافزارها كه براى كشتار ساخته شده بودند چنان بران و محكم بودند كه بازوى بسيارى از سربازان را با سپر بريده و گردن برخى ديگر را از تن جدا كردند : سر بر زمين مىافتاد حال آنكه چشمها هنوز مىنگريستند و چهره ، حالتش را حفظ مىكرد ! همچنين اين ارابهها با شكافتن پهلوى برخى - كه جراحات آن به مراكز حياتى مىرسيد - آنها را در دم مىكشت .
59 .
( 1 ) وقتى دو سپاه به نزديكى يكديگر رسيدند ، كمانها و فلاخنها را به كار گرفتند و زوبينها را به سوى يكديگر پرتاب كردند . آنگاه ، همينكه اين مهمات تمام شد ، جنگجويان به نبرد پرداختند .
هامش
( 1 ) . ر . ك به : آريان ( 3 ، 13 ، 5 - 6 ) ؛ كنت كورث ( 4 ، 15 ، 3 - 4 ؛ 14 - 17 )
( 2 ) . ر . ك به : كنت كورث ( 4 ، 15 ، 5 ) . گويى ديودور دو رزمايش مكمل هم را كه كنت كورث روايت كرده ، درهم آميخته است : الف ) يورش سوارهنظام تحت فرمان مازايوس كه به سوى اردوگاه مقدونيان تاخت آورده بود . ب ) حملهى جانبى سوارهنظام بسوس كه در روايت ديودور هيچ نقشى بازى نمىكند . نظير چنين اشتباهى در بند 60 نيز وجود دارد .
( 3 ) . دربارهى فالانژ به هم فشردهى مقدونى ، ن . ك به :W . K . Prichett , AncientGreekmili tarypractices ( 1971 ) , pp . 151 - 154