صلى اللّه عليه و إله فرمود ( ( لا تجتمع امتى على الخطاء ) ) يعنى امت من مجتمع نميشوند بر خطا و چون چنين باشد پس اگر امت اجتماع نمودند بر امرى لامحاله بر صواب باشند پس اتفاق ايشان حجت خواهد بود .
پس جوابش اينست كه اولا معلوم نيست كه اينخبر صحيح باشد چون در رواة آن ضعفاء و غير موثقين بسيار است پس اصل صدور آن از حضرت رسول صلى اللّه عليه و إله معلوم نيست و ثانيا بر فرض تسليم صحت خبر معلوم نيست كه كلمهء لا كه در خبر است بمعنى نفى باشد كه اخبار است بلكه احتمال ميرود كه بمعنى نهى باشد يعنى نبايد امت من اجتماع نمايند بر خطاء و حالش حال خبر سابق مىشود كه امت را نهى فرمود از مرتد شدن و ثالثا بر فرض اينكه كلمه لا بمعنى نفى باشد باز هم دلالت ندارد بر مقصود ايشان زيرا كه اگر تمام افراد امت اتفاق نمايند بر امرى دراينصورت البته معصوم نيز در ميان ايشان داخل خواهد بود و اگر داخل نباشد اجماع محقق نشود و خبر دال بر عدم خطا اجماع نيست بلكه بس است در خطا نبودن آن وجود معصوم در ميان ايشان و بنابراين باز حجيت اجماع از جهت دخول معصوم خواهد .
شارح گويد : و اما حافظ نبودن اصل برائت پس به جهت آنست كه اكثر احكام شرعيه به آن برداشته مىشود زيرا كه معنى اصل برائت آنست كه هركس كه شك كند در حكم موضوعى بنا را بر عدم گذارد و بنابراين پس اگر شك كند در حكم چيزى كه آيا واجبست يا نه پس بمقتضاى اصل برائت خواهند گفت كه اصل برائت ذمه است از وجوب آن و اگر شك در حرمت آن كند بنا را بر عدم گذارد و باينسبب اكثر احكام برداشته خواهد شد .
ترجمه شرح باب حادى عشر يا جامع شهرستانى ( فارسى ) — صفحة 182
مساهمون: العلامة الحلي
ص١٨٢