أمة العزيز نمونه رفتارى است كه بهطور معمول براى آماده كردن مريدى جديد براى پيوستن به طريق تصوف صورت مىگرفت .
تا زمانى كه منابع ديگرى از آن زمان بر ما آشكار شود ، در جهل نسبت بهمعناى دقيق واژهى نسوان در نظر سلمى و همعصرانش باقى مىمانيم .
گرچه از طريق كشف كتاب زنان صوفى سلمى اطّلاعات بسيارى به دانش ما دربارهى زنان مسلمان افزوده شده است ، اما مطالب فراوانى هنوز پوشيده مانده است . نشانى از آنچه ما به دنبالش هستيم را مىتوان در كتاب اسرار التوحيد فى مقامات الشيخ ابى سعيد يافت ، كه متعلق به قرن دوازدهم است . اين كتاب تذكرهى صوفى ملامتى ، ابو سعيد ابو الخير ( متوفى 440 / 1049 ) ، يكى از مشهورترين مريدان سلمى است . هنگامى كه ابو سعيد به خراسان سفر مىكرد از نسا شهرى در شمال نيشابور كه يكى از مراكز اصلى تصوف است ، ديدن كرد . بنا بر گفتهى محمد بن منور ، نويسندهى كتاب اسرار التوحيد ، نسا در روزگار ابو سعيد ( و بنابراين در روزگار سلمى ) به " شام كوچك " معروف بود ، زيرا همانند فلسطين و دمشق بيش از چهارصد قديس در حومهى آن به خاك سپرده شده بودند . البتّه آنچه كه بيشتر اهميت دارد گفتهى او مبنى بر اين است كه نسا به شام شباهت داشت زيرا مركزى براى معنويت زنان بود :
" بسيار عزيزان پوشيده در اين ولايت [ نسا ] مقيماند كه در بسى ولايتها از آن يكى يافته نشود ، اگرچه به ستر " اوليايى تحت قبابى لا يعرفهم غيرى " محتجباند از ابصار عوام . اما آثار روزگار و بركات انفاس ايشان سخت بسيار است و ظاهر . " « 1 » 185
هامش
( 1 ) . به نظر مىرسد خانم كرنل در دريافت اين جملات از كتاب اسرار التوحيد دچار اشتباه شده باشند . آنچه محمد بن منور دربارهى پوشيدگان مىگويد ظاهرا عارفانى است كه ديگران ايشان