( 1 ) من مأمور شدهام كه با مردم مبارزه كنم تا بگويند : لا إله الله . وقتى كه اين را بگويند ، جانها و مالهايشان را از من حفظ كردهاند ، مگر به اندازهء حقى كه بايد بپردازند و حسابشان در روز قيامت با خداست . آيا پيام الهى را ابلاغ كردم ؟ مردم گفتند : آرى . فرمود : خدايا تو شاهد باش . سپس فرمود : اى مردم ، سخن مرا بشنويد و آن را به خاطر بسپاريد تا بعد از من از آن بهرهمند شويد و خوب آن را بفهميد تا خير آن را بينيد ؛ مواظب باشيد كه بعد از من به كفر خويش بازنگرديد و بر سر دنيا خون همديگر را نريزيد .
سپس فرمود : آگاه باشيد كه من دو چيز در ميان شما به يادگار گذاشتهام كه اگر به آن دو تمسك بجوييد ، هيچگاه گمراه نمىشويد : كتاب خدا و عترتم ، اهل بيتم را . به درستى كه خداى لطيف و خبير مرا آگاه كرده است كه اين دو هيچگاه از هم جدا نمىشوند تا اين كه در حوض كوثر بر من وارد مىشوند . آگاه باشيد كه هركس به آن دو چنگ بزند ، نجات پيدا مىكند و هركس با آن دو مخالف كند ، هلاك مىشود .
آيا پيام الهى را ابلاغ كردم ؟ مردم گفتند : آرى . فرمود : خدايا تو شاهد باش .
( 2 ) سپس فرمود : بدانيد كه به زودى افرادى از شما در حوض بر من وارد مىشوند ، اما از من دور گردانيده مىشوند . پس مىگويم : خدايا اينها اصحاب من هستند ، ولى گفته مىشود : اى محمد ، اينها بعد از تو بدعتگذارى كردند و سنّت تو را تغيير دادند . پس من هم مىگويم : از رحمت خدا دور باشند ، از رحمت خدا دور باشند . » « 1 »
( 3 ) شيخ صدوق در الخصال اين خطبه را با سند خود از عبد الله بن عمر چنين روايت كرده است : آن حضرت بر ناقهء عضباء سوار شد و پس از حمد و ثناى الهى فرمود : « اى مردم ! هر خونى كه در جاهليت ريخته شده است ، مهدور است و اولين خون مهدور ، خون حارث بن ربيعة بن حارث است . . . اى مردم ! زمان دور مىزند و امروز همانند روزى است كه خداوند آسمانها و زمين را خلق كرد . در حقيقت شمارهء ماهها نزد خداوند متعال از روزى كه آسمانها و زمين را آفريده ، در كتاب علم خدا دوازده ماه است . از اين دوازده ماه چهار ماه ، ماه حرام است . « 2 » كه عبارتند از : رجب مضر « 3 » كه بين جمادى و شعبان قرار دارد و
هامش
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 171 و 172 و در حاشيهء آن از صحيح بخارى ، ج 2 ، ص 145 و 149 و ج 3 ، ص 79 ، ج 4 ، ص 87 ، باب حوض ، آمده است : عدهاى از اصحابم جزو اصحاب الشمال قرار مىگيرند . پس من مىگويم : اصحابم ! اصحابم ! امّا گفته مىشود :
آنها بعد از تو مرتد شدند و به گذشتهء خويش بازگشتند و در لفظ صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 149 - 252 آمده است : من مىگويم :
آنها از من هستند ، اما گفته مىشود : تو نمىدانى كه آنها بعد از تو چه كردند . پس مىگويم دور باشند از رحمت خدا ، كسانى كه بعد از من بدعت ايجاد كردند . و نووى در ذيل اين احاديث مىنويسد : قاضى عياض گفته است : احاديث حوض ، صحيحه است و ايمان به آنها واجب و تصديق آنها نشانهء ايمان است . اين احاديث متواتر هستند و عدهء زيادى از صحابه آنها را نقل كردهاند .
( 2 ) . توبه ( 9 ) ، 36 .
( 3 ) . رجب را به قبيلهء مضر اضافه كرده است ؛ زيرا قبيلهء ربيعة ماه رمضان را ماه حرام مىشمرد و آن را رجب مىناميد .