انجام داد . « 1 » از جمله آن حضرت فرمود : اى معاذ ، كتاب خدا را به آنان بياموزان و آنان را با اخلاق صالح ادب كن و مردم را در منازل ايشان سكونت بده ، چه خير باشند و چه شرّ ، و حكم خداوند را در ميان مردم اجرا كن و در اجراى احكام الهى و جمعآورى اموال الهى كوتاهى نكن و از هيچ كس چشمپوشى نكن ، زيرا اين كار در اختيار تو نيست و اين اموال ، اموال تو نيست . و امانت مردم را چه كم باشد يا زياد به صاحب آن ردّ كن . و بر تو باد به مدارا و گذشت در غير امورى كه مربوط به ترك حق مىشود تا جاهلى نگويد كه تو حق خدا را ترك كردى . و از هر امرى كه مىترسى در آن عيب و نقصى وجود داشته باشد ، از كارگزارانت عذرخواهى كن و آداب و رسوم جاهليت را زير پايت بگذار ، مگر آنچه را كه اسلام آن را سنت قرار داده است . و تا مىتوانى شعائر اسلام را ظاهر كن ، چه كوچك باشد يا بزرگ . و لكن بيشترين همت و تلاش تو در نماز باشد ، زيرا كه بعد از اقرار به دين ، نماز در حكم ستون و سر اسلام است و مردم را به خدا و روز قيامت متذكر شو . بسيار آنان را موعظه كن ، زيرا آنان را در عمل به آنچه خدا دوست مىدارد ، تحريض مىكند . در ميان آنان معلمانى را بفرست . خدايى را پرستش كن كه به سوى او بازمىگردى و در راه خدا از ملامت هيچ ملامت گرد هراس نداشته باش .
( 1 ) تو را به تقواى الهى و راستى در گفتار و وفاى به عهد و أداى امانت و ترك خيانت و آرامش در سخن گويى و سلام كردن و حفظ همسايه و لطف و مرحمت به يتيم و عمل خوب و كوتاهى آرزوها و دوستى آخرت و ترس و دلهره از حساب روز قيامت و ملازمت با ايمان و تفقه در قرآن و فرو خوردن خشم و گشودن آغوش رحمت براى ديگران سفارش مىكنم .
مواظب باش كه مسلمانى را فحش ندهى يا از گناهكارى پيروى نكنى يا از امام عادلى نافرمانى نكنى يا راستگويى را تكذيب نكنى يا دروغگويى را تصديق ننمايى . پروردگارت را در هر حال به ياد داشته باش و براى هر گناهى ، توبهاى قرار بده ، اگر گناه مخفى بوده ، توبه هم مخفى باشد و اگر گناه آشكار بوده است ، توبه هم آشكار باشد .
( 2 ) اى معاذ ، اگر مىديدم كه تا روز قيامت همديگر را ملاقات مىكنيم ، سفارشهايم را مختصر مىكردم ، اما مىبينم كه ما هيچگاه همديگر را ملاقات نمىكنيم . اى معاذ ، بدان كه محبوبترين شما نزد من ، كسى است كه مرا در همان حالتى كه از من جدا شده است ، ملاقات كند . « 2 »
تو به زودى پيش قومى مىروى كه اهل كتاب هستند وقتى كه نزد آنان رفتى ، آنها را دعوت كن كه شهادت بدهند : لا إله الا الله ، محمد رسول الله . اگر اين مطلب را پذيرفتند ، به آنان بگو كه خداوند زكاتى را
هامش
( 1 ) . كنز العمال ، ج 10 ، ص 392 .
( 2 ) . تحف العقول ، ص 25 - 26 .