جزيهها و دادوستدها بنويس تا طبق آن عمل كنم . آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله مقدار صدقات ( زكوات ) شتر و گاو و گوسفند را بر طبق دستورات شرع و سنت نوشت و آن را ممهور كرد . و نامهء ديگرى نوشت كه در آن مجوسيان ساكن هجر را به اسلام دعوت كرده بود و آن را به او داد و فرمود : اگر از پذيرش اسلام خوددارى كردند ، جزيه را بر آنان عرض كن . براى هر فرد مجوسى يا يهودى يا نصرانى يك دينار جزيه قرار بده و از گوشت حيواناتى كه آنها ذبح مىكنند ، نخور و با زنانشان ازدواج نكن . « 1 »
شايد كه همين نامه و شبيه آن باعث شد كه هيأتهايى از نصاراى نجران به سوى مدينه بيايند .
( 1 )
مباهله با اسقفهاى نجران « 2 »
حضرت على عليه السّلام در ايام مراسم حج سال نهم هجرى براى قرائت آيات سورهء برائت به مكه فرستاده شد و در اوايل ذى الحجهء همان سال به مدينه بازگشت .
( 2 ) در مسار الشيعة الكرام آمده است : در بيست و چهارم ذى الحجهء سال نهم هجرى پيامبر همراه على و فاطمه و حسن و حسين عليهم السّلام با اسقفهاى نجران مباهله كرد . « 3 » و شيخ طوسى در مصباح التهجد و سيد بن طاووس در اقبال به صورت مرفوعه از على بن محمد قمى نقل كردهاند : مباهله در روز بيست و چهارم ذى الحجّه بوده است . « 4 »
( 3 ) مختصرترين خبر در اين زمينه ، خبرى است كه عياشى آن را در تفسير خود نقل كرده است : از على بن أبي طالب عليه السّلام دربارهء بعضى از فضائلش سؤال كردند . آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فرمود : دو راهب از راهبان نصارى از اهالى نجران نزد پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله آمدند و از او دربارهء تولد عيسى عليه السّلام سؤال كردند . خداوند بر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نازل فرمود :
« إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ . . . »
؛ مثل عيسى عليه السّلام نزد خداوند همان مثل آدم عليه السّلام است . . . و تا آخر آيات را قرائت فرمود و سپس داخل خانه شد و دست حسن و حسين و فاطمه و دست مرا گرفت و از خانه خارج شد و علماى نصارى را به مباهله دعوت كرد . آن حضرت كف دستهايش را به آسمان گرفت به صورتى كه انگشت دستهايش را از هم باز كرده بود . . . راهبان وقتى كه او را در اين حالت ديدند ، يكى از آنها به ديگرى گفت : به خدا قسم كه اگر او به راستى فرستادهء خدا باشد ، همهء ما
هامش
( 1 ) . ابن بدران ، تهذيب تاريخ ابن عساكر ، ج 2 ، ص 120 ، و از او در مكاتيب الرسول ، ج 2 ، ص 389 .
( 2 ) . نجران امروزه در مرزهاى عربستان سعودى با يمن واقع شده است و در سيرهء نبويهء زينى دحلان آمده است : نجران سرزمين پهناورى است كه شامل هفتاد و سه قرية مىباشد و بين عدن و حضر موت در نزديكى صنعاء واقع شده است . براى مطالعهء بيشتر به تاج العروس مادهء نجر و معجم البلدان ، ج 5 ، ص 268 و مكاتيب الرسول ، ج 2 ، ص 491 - 498 در پاورقى مراجعه فرماييد .
( 3 ) . مسار الشيعة الكرام ، ص 58 - 59 .
( 4 ) . مصباح المتهجد ، ص 704 و اقبال ، ج 2 ، ص 354 .