شايستهء كارى دانستيد كه عدهء زيادى آرزو داشتند آن را انجام دهند ، اما پس از آنكه مقدارى از مسير را رفتم ، مرا برگردانديد ! آيا براى من اتفاقى افتاده است ؟ آيا دربارهء من قرآن نازل شده است ؟ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : نه ، ولى جبرئيل امين نازل شد و از سوى خدا پيام آورد كه اين كار را كسى انجام ندهد ، مگر خودت يا فردى از خودت . و مىدانى كه على از من است ، لذا كسى جز على نمىتواند به جاى من اين كار را انجام دهد . « 1 »
( 1 ) در غير از ارشاد نيز به بازگشت ابو بكر به مدينه اشاره شده است . براى مثال قمى در تفسيرش ، سند خود از ابى صباح كنانى ، از امام صادق عليه السّلام حديثى را كه تقريبا شبيه همين روايت است ، نقل مىكند و فرات كوفى در تفسيرش ، از ابن عباس همين را روايت كرده كه اين مطلب نيز در آن آمده است : « من و على از يك درخت هستيم و مردم از درخت ديگرى هستند » . « 2 »
( 2 ) اين مطلب به همين صورت در آنچه كه سيد در الاقبال از كتاب عمل ذى الحجّه ، از حسن بن اشناس بزاز از امام باقر عليه السّلام روايت كرده ، آمده است . در اين روايت آمده است : على عليه السّلام به او رسيد و آيات برائت را از او گرفت و فرمود : پيش پيامبر صلّى اللّه عليه و آله برگرد . ابو بكر گفت : آيا از من كارى سر زده است ؟
على عليه السّلام فرمود : به زودى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله تو را از جريان باخبر مىكند . ابو بكر پيش پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بازگشت و عرض كرد : اى رسول خدا ، آيا گمان مىكردى كه من اين وظيفه را به خوبى نمىتوانم انجام دهم ؟ ! پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : خدا نخواسته است كه اين رسالت را كسى غير از على بن أبي طالب انجام دهد . ابو بكر دوباره صحبتهايى كرد و در سخن گفتن زيادهروى كرد كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : تو چگونه مىتوانى اين كار را انجام دهى ، در حالى كه در غار همراهم بودهاى ؟ !
( 3 )
اعلان برائت از مشركين
سيد بن طاووس در اقبال مىنويسد : على عليه السّلام حركت كرد تا وارد مكه شد . سپس به عرفات رفت و آنگاه به مزدلفه و از آنجا به منى رفت . در آنجا قربانى و حلق را انجام داد . آنگاه بر كوهى كه معروف به شعب بود بالا رفت و سه مرتبه با صداى بلند اعلان كرد : اى مردم ، آيا نمىشنويد ، من فرستادهء رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به سوى شما هستم ، گوش فرادهيد . سپس اين آيات را قرائت فرمود :
« فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَ أَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكافِرِينَ . وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ . . . »
، اين آيات ، اعلان بيزارى و عدم تعهد است از طرف خدا و
هامش
( 1 ) . ارشاد ، ج 1 ، ص 5 - 66 ؛ مناقب حلبى از ابن عباس ، ج 2 ، ص 126 .
( 2 ) . تفسير فرات كوفى ، از ابن عباس ، ص 161 .