هديهء عبيد ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دستور داد كه هر ساله صد حلّه به آن دو نفر هديه كنند و براى اهل مقنا نوشت كه آنها در أمان خدا و أمان محمد هستند ( كه اشاره به ترس ايشان از سپاه اسلام دارد ) و بايد كه يك چهارم محصولات كشاورزى و يك چهارم منسوجات خود را بپردازند . آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله اين مقدار را به اين دو نفر بخشيد و اين دستور دربارهء خاندان ايشان اجرا مىشد تا اينكه در اواخر حكومت بنى اميه آن را از ايشان گرفتند . « 1 »
واضح است كه اين يك چهارم از محصولات و منسوجات ، از زكوات نبوده است ، بلكه از جزيه بوده است ، زيرا آنها اهل كتاب و در ذمه بودند و گفته شده است كه يهودى بودند . « 2 »
و گويى عبيد پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله را به افرادى كه در اطراف بندر أيله و بندر عقبه بودند و به خصوص قسيس آنجا ، يوحنّا بن رؤبه معرفى كرد و آنها سيصد مرد بودند . « 3 »
( 1 )
نامه به اهالى أيله ، بندر عقبه
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دستور داد كه نامهاى به اهل أيله بنويسند و آن را به وسيلهء كسانى كه اسمشان در نامه مذكور است و عبارتند از : حريث بن زيد طايى ، حرملة ، شرحبيل و ابى به اهالى أيله فرستاد .
ابن سعد روايت كرده است : در اين نامه خطاب به يوحناى قسيس آمده است : « من در صدد نبودهام قبل از ارسال نامه با شما وارد جنگ شوم . پس مسلمان شويد يا جزيه بپردازيد و از خدا و رسول او و فرستادگان رسول او اطاعت كن و آنها را احترام بگذار و آنها را با لباسهاى نيكويى غير از لباسهاى جنگى بپوشان و ابن زيد ( حريث بن زيد طايى ) را با لباس نيكويى بپوشان . به هرچه كه فرستادگان من راضى شوند ، من هم راضى هستم و قانون جزيه را همه مىدانند . اگر مىخواهيد كه خشكى و دريا براى شما ايمن باشد ، از خدا و رسولش پيروى كنيد ، در اين صورت تمام حقى را كه عرب و عجم از شما داشتند ، از شما منع مىكند ، مگر حق خدا و حق رسولش را .
( 2 ) تو اگر آنها را از خود برانى و راضىشان نكنى ، چيزى از تو قبول نمىكنم و به جنگ شما مىآيم و ذريهء شما را اسير مىكنم و بزرگان شما را به قتل مىرسانم ! من فرستادهء به حق خداوند هستم و به خدا و كتابهاى آسمانى پيامبران الهى و به مسيح بن كه مريم كه معجزهء خداست ، ايمان دارم و ايمان دارم كه او
هامش
( 1 ) . همان ، ج 2 ، ص 1032 - 1033 - ظاهرا سهم عبيد ، هر ساله صد حلّه از اين يك چهارم محصولات و منسوجات بوده است و بعيد است كه تمام يك چهارم مال او باشد . براى بررسى بيشتر به نص قرار داد و شرح و منابع آن در مكاتيب الرسول ، ج 2 ، ص 228 - 291 نگاه كنيد .
( 2 ) . مكاتيب الرسول ، ج 2 ، ص 291 .
( 3 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 1031 .