آن راز چيست ؟ فرمود : بعد از من ابو بكر جانشين من مىشود و بعد از او پدرت به جانشينى مىرسد ! ( 1 ) حفصه پرسيد : چه كسى اين خبر را به تو داده است ؟ فرمود : خدا به من خبر داده است !
حفصه در همان روز پيش عايشه رفت و او را از اين خبر آگاه كرد !
عايشه هم پيش پدرش رفت و او را در جريان خبر گذاشت ! ابو بكر پيش عمر رفت و گفت : عايشه از حفصه خبرى را نقل كرده است و من به حرفهاى او اطمينان ندارم . تو از حفصه در اين مورد سؤال كن .
و او را در جريان خبر گذاشت .
عمر پيش دخترش حفصه آمد و گفت : اين چه مسألهاى است كه عايشه از تو نقل كرده است ؟ ! حفصه گفت : من چيزى از اين خبر را براى او نقل نكردهام ! عمر گفت : اگر اين خبر درست است ، ما را در جريان آن بگذار تا خود را براى آن آماده كنيم !
حفصه گفت : بله ، اين خبر درست است و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آن را گفته است !
پس از آن جبرئيل اين سوره را بر رسول الله صلّى اللّه عليه و آله نازل فرمود . « 1 »
( 2 )
صالح المؤمنين كيست ؟
در آيهء چهارم سوره آمده است :
« إِنْ تَتُوبا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُما وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ وَ جِبْرِيلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذلِكَ ظَهِيرٌ »
؛ اگر شما دو زن به درگاه خدا توبه كنيد بهتر است ، واقعا دلهايتان منحرف شده است . و اگر عليه او به يكديگر كمك كنيد ، در حقيقت خدا سرپرست اوست ، و جبرئيل و صالح مؤمنان نيز ياور اويند و گذشته از اين فرشتگان هم پشتيبان او خواهند بود .
( 3 ) طبرسى از تفسير ابو مسلم محمد بن بحر اصفهانى نقل كرده است : « صالح المؤمنين » در اصل « صالحوا المؤمنين » بوده است كه واو جمع به خاطر عدم تلفظ ساقط شده است . « 2 »
و طبرسى در تفسيرش با سند خود از اسماء بنت عميس روايت كرده است : از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شنيدم كه مىگفت : صالح المؤمنين على بن أبي طالب است .
( 4 ) و در آن با سند خود از ابن عباس روايت كرده است : « و إن تظاهرا عليه » ، دربارهء حفصه و عايشه نازل شده است و « صالح المؤمنين » دربارهء على عليه السّلام نازل شده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 375 - 376 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 474 ؛ آن را با تبيان ، ج 10 ص 48 مقايسه كنيد .
( 3 ) . ما نزل القرآن فى اهل البيت ، ص 86 - 87 اين دو را فرات كوفى در تفسيرش ، ص 491 آورده است و نك به بحار الانوار ، ج 36 ، -