را به او نشان دادند و او كه مردى دلير و متهوّر بود به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله حملهور شد . در اين حال يكى از مسلمانان جلوى او را گرفت كه مالك او را كشت . گفته شده است كه اين فرد أيمن بن عبيد خزرجى ، پسر ام ايمن ، بوده است كه حضانت و دايگى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله را بر عهده داشت . و در آينده به نقش ايمن در ميان ثابت قدمان اشاره خواهيم كرد .
سپس اسب خود را به سوى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله هى كرد ، اما اسب از جلو رفتن خوددارى كرده و به عقب بازگشت . « 1 » ( 1 ) و قمى در تفسير خود مىنويسد : بنى سليم در مقدمهء سپاه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بودند كه ناگهان گروههاى هوازن از هر گوشه بر آنها حملهور شدند . به دنبال آن بنى سليم شكست خورده و عقبنشينى كردند و به دنبال آن بقيه افراد هم فرار كردند و تنها امير المؤمنين به همراه تعداد اندكى باقى مانده بودند كه ثابت قدم مانده و جنگيدند . « 2 » و ابن اسحاق با سند خود از عباس بن عبد المطلب روايت مىكند : وقتى كه در جنگ حنين ، مسلمانان و مشركان با هم درگير شدند ، مسلمانان فرار كردند به طورى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را ديدم كه هيچ كس با او نيست مگر برادرزادهام ابو سفيان بن حارث بن عبد المطلب كه در عقب قاطر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به نام بيضا « 3 » حركت مىكرد و آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله به سرعت به سوى مشركين پيش مىرفت ! پيش رفتم و افسار قاطر را گرفتم و بر صورتش زدم تا ايستاد . « 4 »
( 2 ) سپس فضل بن عباس به آنها ملحق شد . مردم از اطراف رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله متفرق شده بودند . عباس كه على عليه السّلام را نمىديد ، گفت : يعنى چه ؟ در چنين موقعيتى پسر ابو طالب از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله جدا شده ؟ ! در حالى كه او شايستهء چنين موقعيتهايى است . پسرش ، فضل مىگويد : به او گفتم : پدر جان سخنت را در مورد برادرزادهات كم كن ! پرسيد : منظورت چيست اى فضل ؟ گفتم : مگر او را در صف مقدم نمىبينى ؟ ! مگر او را در ميان گرد و غبار نمىبينى ؟ ! گفت : پسرم ، او را نشان بده . گفتم : او همان است كه فلان عبا را بر دوش دارد و . . . تا اينكه او را شناخت . سپس گفتم : و آن برق شمشير وى است كه او را از ميان ديگران مشخص مىكند !
عباس گفت : مرد نيكى كه پسر مرد نيكى است ! عمو و دايىاش به فدايش باد ! « 5 »
( 3 ) در تفسير قمى آمده است : عباس لگام قاطر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله را از سمت راست به دست گرفت و ابو سفيان بن حارث از سمت چپ او را حمايت مىكرد . در اين حال پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله شمشير در دست
هامش
( 1 ) . إعلام الورى ، ج 1 ، ص 23 .
( 2 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 287 .
( 3 ) . در مغازى واقدى ج 2 ، ص 898 آمده است : شهباء .
( 4 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 4 ، ص 87 .
( 5 ) . امالى شيخ طوسى ، ص 574 ، حديث 1187 .