( 1 ) از جملهء اين افراد : عكرمة بن ابى جهل مخزومى و زهير و برادرش عبد الله ، از پسران ابو اميّهء مخزومى و هشام بن مغيره مخزومى و أقرع بن حابس و عيينة بن حصن بودهاند . « 1 » و چنان كه يعقوبى مىگويد : كلدة بن حنبل ، برادر مادرى صفوان بن امية و شيبة بن عثمان بن ابى طلحه از بنى عبد الدار « 2 » كه پدرش عثمان و جدش ابو طلحه از پرچمداران قريش در احد بودند كه هر دو به دست على بن أبي طالب عليه السّلام كشته شدند و حارث بن حارث بن كلدهء عبدرى و علاء بن حارثهء ثقفى و معاوية بن ابى سفيان از جملهء اين افراد بودند . « 3 »
( 2 )
آداب و رسوم گذشتگان
ابن اسحاق از زهرى با سند خود از ابو واقد ليثى حارث بن مالك روايت مىكند : كفار قريش و عدهاى از باديهنشينها ، درخت سبز بزرگى داشتند كه سالى يك روز زير آن جمع مىشدند و براى آن گوسفند و شتر قربانى مىكردند و اسلحههاى خود را بدان آويزان مىكردند و بدان درخت ذات أنواط مىگفتند . از آنجا كه ما تازه مسلمان بوديم ، به هنگام حركت به سوى حنين ، وقتى درخت سدر بزرگ و سرسبزى را ديديم ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را از هر طرف مورد خطاب قرار داديم و گفتيم : براى ما هم ذات أنواط بزرگ قرار بده ، چنان كه آنها صاحب ذات أنواط هستند ! رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : الله اكبر . سوگند به آنكه جانم در دست اوست ، همان حرفى را زديد كه بنى اسرائيل به موسى گفتند :
« اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ ، قالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ »
« 4 » ؛ آنها گفتند براى ما هم الههاى قرار بده ، چنان كه آنها داراى الهه هستند ، فرمود : اى قوم شما در جهالت هستيد . اين كار از سنتهاى جاهليت است و آيا شما مىخواهيد كه به سنتهاى جاهليت عمل كنيد ؟ « 5 »
( 3 ) ابن اسحاق روايت كرده است : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از كنار زنى كه به قتل رسيده بود و مردم در اطرافش جمع شده بودند ، عبور كرد . از آنها پرسيد : چه خبر است ؟ گفتند : زنى است كه خالد وليد او را كشته است !
هامش
( 1 ) . ارشاد ، ج 1 ، ص 145 .
( 2 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 4 ، ص 86 - 87 .
( 3 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 63 ، و ارشاد ، ج 1 ، ص 145 . اينها از مؤلفة قلوبهم شناخته شدهاند كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به هر كدام از آنها صد شتر غنيمتى هديه كرد .
( 4 ) . اعراف ( 7 ) ، 138 .
( 5 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 4 ، ص 85 و در آن آمده است : از ابى واقدى ليثى نقل شده است كه حارث بن مالك گفت : . . . در حالى كه در مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 890 از ابى واقد ليثى كه همان حارث باشد ، نقل شده است . . . و همين صحيح است و در آن آمده است :
اين از سنتهاى پيشينيان شما است و بقيهء جمله را ندارد . و مطلب را به همين صورت از عكرمه از ابن عباس روايت كرده است .
البته ما در اوايل جلد اول اين كتاب از طبرسى در مجمع البيان ، ج 9 ، ص 266 ، از مجاهد به نقل از ابن عباس نقل كرديم كه اين درخت در وادى نخلة در شرق مكه به سوى طائف قرار داشته و عزّى ناميده مىشده است و در كتاب الأصنام ، تأليف كلبى ، ص 17 و معجم البلدان ، مادهء عزّى به اين مطلب اشاره شده است .