وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
« 1 »
»
؛ امروز سرزنشى بر شما نيست . خدا شما را مىآمرزد و او مهربانترين مهربانان است .
همانا خداوند مكه را از روزى كه آسمانها و زمين را آفريده ، حرام نموده است و تا روز قيامت حرم خواهد بود و شكارى در آن صيد نمىشود و درختى قطع نمىشود و گياهى بريده نمىگردد و چيزى كه پيدا مىشود حلال نيست مگر براى كسى كه به دنبال صاحبش بگردد .
( 1 ) عباس عرض كرد : اى رسول خدا ، قطع گياهان حرام بوده مگر گياه إذخر ( خوشبو ) كه براى قبرها و خانهها به كار مىرود . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : مگر إذخز . « 2 »
اى مردم ، حاضران به غائبان برسانند كه خداوند تبارك و تعالى به وسيلهء اسلام ، غرور و نخوت جاهليت و فخرفروشى به پدران و خاندان را از ميان برده است . اى مردم ، شما از ( نسل ) آدم هستيد و آدم از گل بوده است . آگاه باشيد كه بهترين شما نزد خداوند و گرامىترين شما باتقواترين و مطيعترين فرد نسبت به خداوند است . آگاه باشيد كه عربيّت ، پدر ما نيست ، عربى تنها يك زبان است و هر كسى كه عملش كم باشد ، حسب و نسب او را به جايى نمىرساند .
آگاه باشيد كه هر خون خواهى يا ستم و دادخواهى يا رياستى كه در جاهليت بوده است ، الان به زير اين پايم خواهد بود تا روز قيامت ، « 3 » مگر خدمت و كليددارى كعبه و سقايت حاجيان ، كه اين دو به صاحبانش بازگردانده مىشود .
( 2 ) سپس فرمود : آگاه باشيد كه همسايههاى بسيار بدى براى پيامبر خدا بوديد . او را تكذيب كرديد و از مكّه بيرون را نديد و در كار او مانع ايجاد كرديد . بلكه به اين مقدار راضى نشديد و به سرزمين من آمديد و با من جنگيديد ! با اين همه ، برويد كه همگى آزاد هستيد ! « 4 »
( 3 ) ابن اسحاق اضافه كرده كه فرمود : آگاه باشيد كه اگر كسى از روى خطا با تازيانه و چوبدستى كشته شده باشد ، قتل آن شبه عمد است و ديهء آن شديدتر است ، يعنى صد شتر كه چهل تا از آنها باردار باشند . « 5 » و واقدى اضافه كرده است كه فرمود : سفارش اضافى براى وارث مشروع نيست و فرزند تنها از فراش ( شرعى ) است و براى زناكار تنها سنگ خواهد بود و براى زن روا نيست كه از دارايى خود به كسى چيزى
هامش
( 1 ) . يوسف ( 12 ) ، 92 .
( 2 ) . فروع كافى ، ج 1 ، ص 126 .
( 3 ) . بحار الانوار ، ج 20 ، ص 127 - 128 . به نقل از روضهء كافى و كتاب المؤمنين از حسين بن سعيد اهوازى و إعلام الورى ، ج 1 ، ص 225 .
( 4 ) . إعلام الورى ، ج 1 ، ص 226 و قصص الأنبياء ، ص 35 و مناقب حلبى ، ج 1 ، ص 209 و ابن اسحاق در سيره ، ج 4 ، ص 55 - 54 نقل كرده است كه فرمود : برويد كه همگى آزاد هستيد و يعقوبى هم آن را در ج 1 ، ص 60 آورده و واقدى آن را روايت نكرده است !
( 5 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 4 ، ص 54 .