( 1 ) پس از آنكه جبرئيل نازل شد و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را از پيروزى على عليه السّلام و اصحابش آگاه نمود ، آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله بر منبر رفت و پس از حمد و ثناى الهى ، مردم را از پيروزى مسلمانان مطلع كرد و به آنها خبر داد كه فقط دو نفر از آنها آسيب ديدهاند . سپس از منبر پايين آمد و براى پيشواز على عليه السّلام و يارانش به همراه مردم تا سه ميل از مدينه بيرون رفت . هنگامى كه على عليه السّلام آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله را ديد كه از روبر مىآيد از اسب پياده شد و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله هم از اسب پياده شد و على عليه السّلام را به آغوش كشيد و پيشانىاش را بوسيد و مسلمانان هم در همان جايى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله پياده شد ، پياده شدند و دور على عليه السّلام را گرفتند . « 1 »
هامش
- حديث 913 با سند خود از امام عليه السّلام به طور مختصر نقل كرده است : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله عمر را به سريهاى فرستاد [ سريه را معين نكرده است ] و او شكست خورده بازگشت در حالى كه اصحابش را ترسو مىخواند و اصحابش او را ترسو مىخواندند .
پس از آنكه او با شكست نزد پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بازگشت ، آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله به على عليه السّلام فرمود : تو لايق اين كار هستى . پس آماده شو و تعدادى از مهاجر و انصار را كه صلاح مىدانى ، آماده كن . . . و به او فرمود كه روزها مخفى شو و شبها حركت كن و مواظب باش كه جاسوسى براى دشمن خبر نبرد . على عليه السّلام به سوى دشمن حركت كرد و صبح زود بر دشمن حمله كرد كه در شأن آن نازل شد :« وَ الْعادِياتِ ضَبْحاً »تا آخر سوره .
اين خبر از ابى القاسم بن شبل الوكيل روايت شده است و حلبى در مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ، ص 140 بدان اشاره كرده و طبرسى در مجمع البيان ، ج 10 ، ص 803 به حديث طولانى آن اشاره كرده است و در ادامه افزوده است : اين سوره هنگامى نازل شد كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله على عليه السّلام را به سريهء ذات السلاسل فرستاد و او بر آنها غلبه كرد . . . و اين خبر طى يك حديث طولانى از امام صادق عليه السّلام اين گونه روايت شده است : هنگامى كه اين سوره نازل شد ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله براى نماز صبح خارج شد و در آن سورهء« وَ الْعادِياتِ »را خواند . پس از پايان نماز ، اصحاب پرسيدند كه اين سوره را تا حال نشنيده بوديم ! فرمود : آرى ، همين گونه است ! بدانيد كه على عليه السّلام بر دشمنان خدا پيروز شده است و جبرئيل امشب آن را به من بشارت داده است .
با حفظ اين مطلب بايد گفت كه شيخ طوسى در تبيان ، ج 10 ، ص 395 از ضحاك نقل كرده است كه سورهء عاديات مدنى است و طبرسى هم اين را از ابن عباس و قتاده در مجمع البيان ، ج 10 ، ص 801 نقل كرده است .
و در مورد آياتى از سورهء انسان كه در مورد اطعام مسكين و اسير و يتيم به وسيلهء اهل بيت عليهم السّلام مىباشد گفته است : بعضى از متعصّبان اين قضيه را مورد طعن قرار داده و گفتهاند كه اين سوره مكّى است و در اين صورت چگونه مىتواند در مورد حادثهاى باشد كه در مدينه رخ داده است ؟ و با جرأت در مقابل خداوند و به خاطر دشمنى با اهل بيت پيامبر خدا گفتهاند كه اين قضيه ساختگى است ! و دشمنى چنين كسانى با اهل بيت از روز روشنتر است . سپس در كتاب ايضاح ، اثر استاد احمد زاهد با اسناد وى از سعيد بن مسيب از على بن أبي طالب عليه السّلام نقل كرده است كه آن حضرت عليه السّلام فرمود : از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در مورد ثواب قرائت قرآن پرسيدم . آن حضرت ثواب يكايك سورهها را به ترتيبى كه نازل شده بودند بازگو كرد . اولين سورهاى كه در مكه بر وى نازل شده بود ، سورهء حمد بود . . . تا اينكه فرمود : و اولين سورهاى كه در مدينه نازل شد ، سورهء بقره بود . . . و با اسناد خود از حسن بصرى و عكرمه . . . و با اسناد خود از عثمان بن عطاء خراسانى از ابن عباس آن را آورده است . . . و همچنين طبرسى آن را از حاكم حسكانى نيشابورى در كتابش ، ج 10 ، ص 612 - 614 روايت كرده است و در اين اخبار نيامده است كه « العاديات » مدنى است ؛ بلكه آمده است كه اين سوره مكى است . براى همين ما آن را در زمرهء اولين سورههاى مكى ذكر كردهايم و در اين صورت دربارهء اين خبر از امام صادق عليه السّلام كه مىگويد : سورهء « و العاديات » در مدينه و در مورد اين حادثه نازل شده است ، بايد بگوييم كه يا اين سوره براى اولين بار يا براى مرتبهء دوم در اينجا و به معنى ديگرى نازل گشته است .
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 434 - 468 و ظاهرا تفسير فرات كوفى ، ص 599 - 602 ، حديث 761 اين را از او نقل كرده است و قبل از آن حديثى طولانى را از سلمان فارسى روايت كرده كه در آن آمده است : كسى كه به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله خبر داد كه باديهنشينان آمادهء -