( 1 ) تفسير قمى در مورد سبب نزول آيهء اخير مىنويسد : زنان به مسجد مىرفتند تا پشت سر رسول الله صلّى اللّه عليه و آله نماز بخوانند و در هنگامهء شب كه براى اقامهء نماز عشاء و نماز صبح به مسجد مىرفتند ، جوانان بر سر راهشان مىنشستند و متعرض آنها شده و اذيتشان مىكردند و براى همين آيه نازل شد . « 1 »
ابن سعد در الطبقات از أنس بن مالك روايت كرده است كه حجاب در سالى كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله با زينب ازدواج كرد ، واجب شد و از ابن سعد نقل شده است كه وجوب حجاب در ذى القعدهء اين سال بوده است . « 2 »
( 2 )
مادران مؤمنين
در آيه ششم آمده است :
« النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ »
؛ پيامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او مادران مؤمنان هستند . و در ذيل آيه 53 آمده است :
« وَ ما كانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَ لا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْواجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَداً إِنَّ ذلِكُمْ كانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيماً »
؛ و شما حق آزار رسول خدا را نداريد و پس از او هرگز نبايد همسران او را به نكاح خود درآوريد كه اين كار نزد خدا گران مىآيد .
( 3 ) در تفسير قمى آمده است : سبب نزول آيهء فوق اين بوده است كه وقتى خداوند نازل فرمود :
« النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ . . . »
؛ پيامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او مادران مؤمنان هستند ؛ طلحه [ بن عبيد الله تيمى پسر عموى عايشه ] گفت : محمد با زنان ما ازدواج كرده است و ازدواج با زنان خود را بر ما حرام كرده است ؟ ! اگر خدا محمد را بميراند ! حتما با زنان وى ازدواج مىكنيم ! . . . براى همين خداوند آيهء فوق را نازل فرمود . « 3 »
( 4 ) شيخ طوسى از سدّى نقل كرده است كه وقتى خداوند آيهء حجاب را نازل فرمود ؛ مردى از قبيله تيم گفت : آيا از دختر عموهايتان [ عايشه ] چشم بپوشيم ؟ ! اگر او بميرد با آنها ازدواج خواهيم كرد ! پس از آن بود كه اين آيه نازل شد :
« وَ لا أَنْ تَنْكِحُوا . . . »
( 5 ) از شعبى از عكرمه نقل شده است كه وقتى آيهء حجاب نازل شد ، پدران و فرزندان زنان گفتند : آيا ما هم مثل ديگران هستيم ؟ و خداوند نازل فرمود :
لا جُناحَ عَلَيْهِنَّ فِي آبائِهِنَّ وَ لا أَبْنائِهِنَّ وَ لا إِخْوانِهِنَّ وَ لا أَبْناءِ إِخْوانِهِنَّ وَ لا أَبْناءِ أَخَواتِهِنَّ وَ لا نِسائِهِنَّ وَ لا ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ وَ اتَّقِينَ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلى
هامش
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 196 و مثل همين مطلب در مجمع البيان ، ج 9 ، ص 580 آمده است .
( 2 ) . چنان كه در الميزان ، ج 16 ، ص 343 آمده است .
( 3 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 195 .