( مسأله 572 ) : زوال آفتاب به چند چيز شناخته مىشود :
1 - به ميل آفتاب به جانب ابروى راست براى كسى كه به سمت نقطه جنوب
بايستد . 2 - به زياد شدن سايه شاخص بعد از كم شدن آن . 3 - به حادث
شدن سايه شاخص بعد از بر طرف شدن آن ، و ليكن صورت اول در اين مورد
تقريبى است و نه حقيقى ( 1 ) 4 - به حالتى كه در آن آفتاب از بالاى سر شهر در
آن روز عبور كند مثل شهر مكه در بعضى اوقات ( 2 ) ، و در غالب بلاد اين مسأله
صدق پيدا نمى كند و زوال آفتاب به اين طريق تشخيص داده نمى شود .
( مسأله 573 ) : به تأخير انداختن نماز از زمانى كه براى آن معين
شده است جايز نيست و همچنين تقديم نماز از وقت معين آن نيز جايز نمى باشد
و اگر شخص پيش از وقت نمازش را خوانده باشد نمازش باطل است ، چه تمام
نماز پيش از وقت واقع شده باشد و چه بعضى از آن ، چه عمدا مقدم نموده باشد
و چه از روى فراموشى ، چه عالم به مسأله باشد و چه جاهل به آن ، چه وقت را
بشناسد و چه وقت خواندن نماز را نداند .
هامش
= و اگر شك كند ، پس اگر از جهت حكم شرعى باشد احتياط ، اولى و احوط است ،
البته اگر ممكن باشد و معارض با وقت مغرب نباشد اگر چه استصحاب بقاء وقت در
اين صورت هم بعيد نيست ، و اگر شك از جهت موضوع خارجى باشد پس اگر
تفحص به آسانى ممكن نباشد و ترس از گذشتن وقت هم نباشد ، استصحاب بقاء وقت
جارى مىشود و الا مشكل است .
( 1 ) محمد باقر شيرازى : فرقى بين اين دو علامت نيست بلكه علامت دوم
محقق تر از علامت اول در عالم ظهور و ثبوت خارجى مى باشد .
( 2 ) محمد باقر شيرازى : و نيز تمام بلادى كه در خط استوا و دو طرف آن واقع
هستند تا 5 / 23 درجه كه مجموعا نزديك 47 درجه مىشود .