فرمود : در مدينه و هنگامى كه دعوت علنى شد و اسلام قوى گرديد و خداوند جهاد را بر مسلمانان واجب گردانيد ، رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله هفت ركعت را به نمازهاى واجب اضافه كرد كه دو ركعت به نماز ظهر و دو ركعت به نماز عصر و يك ركعت به نماز مغرب و دو ركعت به نماز عشا اضافه شد و نماز صبح را به همان صورتى كه واجب شده بود ، باقى گذارد . « 1 »
( 1 ) قمى در تفسير خود مىنويسد : پس از آن كه يك شب تا رسيدن آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله به بدر باقى مانده بود ، « 2 » بسبس بن عمرو و عدىّ بن ابى الزّغباء « 3 » را براى رديابى كاروان قريش گسيل داشت .
آنها به كنار چاههاى بدر آمدند و شترهايشان را خواباندند و شنيدند كه دخترى جلوى دختر ديگرى را گرفته و از او مىخواهد كه بدهكارى يك درهمىاش را بپردازد و دختر ديگر مىگويد :
كاروان قريش ديروز در فلان جا فرود آمده است « 4 » و فردا در اينجا اطراق مىكند و من براى آنها كار مىكنم ، و با دستمزد آن پول تو را مىپردازم .
هامش
( 1 ) . روضهء كافى ، ص 180 . و صدوق در الفقيه ، ج 1 ، ص 455 و علل الشرايع ، ص 116 و عيّاشى در تفسير خود اين را روايت كردهاند و بخارى از معمّر از زهرى از عروة از عايشه ، همين معنا را روايت كرده است ، چنان كه در حاشيه سيره ، ج 1 ، ص 260 آمده است .
با حفظ اين مطلب بايد گفت كه كلينى در فروع كافى ، ج 3 ، ص 432 با سندى از امام صادق عليه السّلام نقل مىكند كه آن حضرت عليه السّلام فرمود : هنگامى كه جبرئيل دستور تقصير نماز در سفر را نازل كرد ، نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله از او سؤال كرد : در چه مسافتى نماز شكسته مىشود ؟ گفت : پس از طى يك بريد . سؤال كرد : بريد چقدر است ؟ گفت : مقدارى از مسير كه كاروان خسته شود و از ادامهء مسير بازماند . و همين روايت را مرحوم صدوق به صورت بىسند در الفقيه ، ج 1 ، ص 447 ، چاپ تهران آورده است و در آن ( ج 1 ، ص 435 ) از امام عليه السّلام نقل كرده است كه فرمود : رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به ذى خشب مسافرت كرد كه تا مدينه يك روز راه است و به اندازهء دو بريد - بيست و چهار ميل - مىباشد و در اين سفر نماز را به صورت شكسته به جاى آورد و روزهاش را افطار كرد و همين سنّت گرديد . و شيخ طوسى آن را در تهذيب ، ج 1 ، ص 415 از ابى بصير روايت مىكند كه گفت : از امام صادق عليه السّلام سؤال كردم كه شخص در چه مقدار از مسافت نماز خود را مىشكند ؟
فرمود : به اندازه مسير يك روز يا دو بريد ؛ زيرا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به ذى خشب مسافرت كرد و نمازش را شكسته به جاى آورد .
گفتم : مسير ذى خشب چقدر بود ؟ فرمود : به اندازهء دو بريد . در اين حديث ، تاريخ وحى و سفر مشخص نشده است و شايد كه تقصير نماز بعد از بدر بوده است و براى همين واقدى تنها به افطار روزهء ماه رمضان اشاره كرده است و شكسته شدن نماز را ذكر ننموده است .
( 2 ) . در اعلام الورى ، ج 1 ، ص 168 آمده است كه چاه بدر منسوب به مردى از غفار است كه به وى بدر گفته مىشد . و در مجمع البيان ، ج 4 ، ص 804 آمده است كه بدر نام مردى از جهينه بوده كه اين آب متعلق به وى بوده و به اين اسم ناميده مىشده است ، و واقدى ، ج 1 ، ص 44 مىگويد : بدر يكى از موسمها و بازارهاى جاهليّت بوده است .
( 3 ) . در تفسير قمى آمده است : بشير بن ابى الرعباء و مجد بن عمرو ما به آنچه در كتابهاى ابن هشام و واقدى و يعقوبى و طبرى ، بود ، اعتماد كرديم و به نظر مىرسد كه بشير تصحيفشدهء بسبس و مجدّ ، تصحيفشدهء عدى با تقديم و تأخير مىباشند و شكى نيست كه الرعباء ، تصحيفشدهء الزغبا مىباشد . البته ابن اسحاق گفته است كه مجدىّ بن عمر ، امّا بايد دانست كه وى ساكن در كنار چاه بدر بوده و يكى از دو فرستادهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نبوده است .
( 4 ) . در واقدى ، ج 1 ، ص 40 آمده است : كاروان در الرّوحاء كه در دو ميلى عرق ظبيه قرار دارد ، فرود آمده است .