( 1 ) ابن شهر آشوب هم به تبع از آنها مىگويد : ابو طالب دو ماه بعد از خروج از شعب وفات كرده است و در تعيين سال آن گفته است : اين حادثه نه سال و هشت ماه بعد از مبعث بوده است . سپس مىگويد :
هنگامى كه ابو طالب از دنيا رفت ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به طائف رفت و يك ماه در آنجا توقف كرد و سپس به مكه بازگشت و يك سال و شش ماه در پناه مطعم بن عدىّ « 1 » در آنجا اقامت كرد كه مجموع آن يازده سال و چند ماه مىشود و اين حرف بر خلاف قول مشهور در مورد مدت زمان اقامت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله در مكه مىباشد .
( 2 ) اما ابن اسحاق بعد از آن كه هجرت به حبشه و اخبار مربوط به صحيفه و محاصره در شعب ابى طالب و نقض آن را نقل كرده ، گفته است : سپس خديجه و ابو طالب در يك سال از دنيا رفتند و رسول الله صلّى اللّه عليه و آله مصائب فراوانى را بعد از مرگ خديجه و عمويش ابو طالب متحمّل شد ؛ زيرا پناهگاه و يار و پشتيبان وى بودند و اين مصيبت سه سال قبل از هجرت به مدينه رخ داد .
هنگامى كه ابو طالب رحلت كرد ، قريش به اذيت و آزار فزايندهء پيامبر پرداختند تا جايى كه هشام بن عروة از پدرش از جدّش براى من نقل كرده است كه ديوانهاى از ديوانگان قريش متعرض رسول الله صلّى اللّه عليه و آله شد و خاك بر سر آن حضرت ريخت .
رسول الله صلّى اللّه عليه و آله در حالى كه سر و صورتش خاكآلود بود به منزل رفت و يكى از دخترانش با گريه مشغول شستن سر و رويش شد ؛ اما رسول الله صلّى اللّه عليه و آله به وى گفت : گريه نكن دخترم . خداوند نگهدار پدرت است و فرمود : تا وقتى كه ابو طالب زنده بود ، قريش از آزار من دست نگه مىداشت . « 2 »
( 3 ) طبرسى در اعلام الورى اوايل سخن ابن اسحاق را نقل كرده و سپس از كتاب المعرفة ابن منده ، سخن واقدى را نقل كرده كه گفته است : آنها سه سال قبل از هجرت از شعب خارج شدند و در اين سال ابو طالب و خديجه به فاصلهء سى شب از همديگر وفات كردند . « 3 »
( 4 ) ابن شهر آشوب قول واقدى را به همين صورت نقل كرده است : آنها سه سال قبل از هجرت از
هامش
( 1 ) . مناقب آل ابى طالب ، ج 1 ، ص 173 . در اين موضوع بعدا بحث خواهد شد .
( 2 ) . سيره ابن هشام ، ج 2 ، ص 57 - 58 . سپس در اينجا چيزى را از عباس بن عبد الله بن معبد از بعضى از اقوامش از ابن عباس نقل كرده و گفته است كه جمعى از بزرگان قريش در هنگامى كه ابو طالب به شدت مريض بود و در اثر همين مرض درگذشت ، گرد او جمع شدند و در شأن همين قضيهء سوره « ص » نازل شد . اما بايد گفت كه سورهء « ص » سى و هشتمين سورهء قرآن بر اساس روايت ابن عباس مىباشد و ما خبر مربوط به آن را قبلا در شأن نزول اين سوره ذكر كرديم . همچنين در سند اين خبر آمده است : « از بعضى از اقوامش » كه همين سند روايت را مرسل مىكند و لذا قابل استناد نيست و به علاوه عاقلانه نيست كه قريش دوباره طمع كرده باشند كه ابو طالب را راضى به خواستههاى خويش كنند ، آن هم پس از آن محاصرهء طولانى كه چهار سال طول كشيد .
( 3 ) . اعلام الورى ، ج 1 ، ص 132 .