1 - شرح شيخ بهائى كه به نام حدائق المقربين خوانده مىشود ، و از ميان همهء آنها عالىترين و نفيسترين شرحى كه از صحيفهء شريفه تهيه گرديده شرح سيد عليخان مدنى شيرازى صاحب كتاب ، سلافة العصر فى ادباء العصر و الدرجات الرفيعه فى طبقات الشيعة و غير اينها را مىتوان نام برد و شروح ديگرى كه تعداد آنها از شمار عدد بيرون است . شرح سيد عليخان به زيباترين شكل با چاپ سنگى در يك مجلد به قطع بزرگ تنظيم يافته است .
كتابها و شروح ديگرى كه دانشمندان بر صحيفهء شريفه نگاشتهاند و اغلب با چاپ سنگى مزين گرديده به اين شرح است :
2 - صحيفهء ثانيه سجاديه : كه گردآورندهء آن شيخ محمد بن حسن بن حر عاملى نزيل اصفهان بوده است .
در اين شرح كه تنها به قسمتى از ادعيهاى كه در صحيفهء كامله از قلم افتاده اكتفا شده ، بسيارى از دعاها ديده نمىشود . اين شرح مجددا يك بار با چاپ سنگى و يك بار با حروف به چاپ رسيده است .
3 - صحيفهء ثالثهء سجاديه : كه به وسيلهء ميرزا عبد اللّه اصفهانى معروف به افندى صاحب كتاب ، رياض العلما جمعآورى شده است . وى نيز آنچه را كه ابن حر عاملى در استدراكات خود در صحيفهء ثانيه از قلم انداخته ذكر كرده ، و آن نيز با چاپ سنگى به طبع رسيده است .
4 - صحيفهء رابعهء سجاديه : كه گردآورندهء آن ميرزا حسين نورى است . هر چند وى نيز در اين شرح قسمتهايى از ادعيهء صحيفهء ميرزا عبد اللّه افندى جامع صحيفهء ثالثه كه از قلم انداخته در استدراكات خود آورده است ، اما همانطور كه نسخهء صحيفهء ثالثه ناقص بوده شرح و استدراك از روى آن نيز ناقص و نامعلوم انجام گرفته است . اين صحيفه نيز با چاپ سنگى انتشار يافته است .
5 - صحيفهء خامسهء سجاديه : كه به وسيلهء ابن فقير ( محسن امين ) نويسندهء اين سطور جمعآورى گرديده و در استدراك آن ، آنچه را كه در صحيفهء كامله ذكر نشده و آن قسمت از ادعيه كه در صحيفهء ثانيه و ثالثه و رابعه از قلم افتاده ، آورده شده است ، و همانطور كه اشاره شد استدراك از روى صحيفهء ثالثه كاملا محقق و مشخص نيست ؛ اما شرح و استدراك از روى صحيفهء رابعه جامعتر و با فحص و تحقيق بيشترى تهيه و تنظيم گرديده است .
6 - رسالة الحقوق : اين كتاب يكى از درخشانترين آثار على بن الحسين ( ع ) است . شيخ صدوق به سند معتبر در خصال آورده و حسن بن على بن شعبه حلبى نيز در تحف العقول آن را روايت كرده است . هر چند اصول مطالب آن با يكديگر مطابق است ، اما در نقل روايت بين آن دو اندكى تفاوت از نظر زياده و نقصان و غير اينها ديده مىشود . و در اين كتاب روايت تحف العقول بيشتر مورد توجه بوده است .
شيخ صدوق در خصال از على بن احمد بن موسى از محمد اسدى از جعفر بن محمد بن مالك فزارى از خيران بن داهر از احمد بن سليمان جبلى و او از پدر خود از محمد بن على از محمد بن فضيل و او از ابى حمزهء ثمالى چنين روايت كرده است كه گفت :
- هذه رسالة على بن الحسين عليهما السلام الى بعض اصحابه : اعلم ان للّه عز و جل عليك حقوقا الخ . . .
اما در تحف العقول بدين ترتيب آورده شده است : رسالة على بن الحسين عليهما السلام المعروفة برسالة الحقوق : اعلم رحمك اللّه ان للّه عليك حقوقا . . .
- اين رسالهاى است كه على بن الحسين ( ع ) خطاب به بعضى از اصحاب خود چنين مىفرمايد :
سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 260
مساهمون: السيد محسن الأمين
ص٢٦٠