دين ، دعا در مكارم اخلاق ، دعاى آن حضرت در طلب خير و رفع غمها و شدايد ، در دفع مكر دشمنان و دفع بليات ، دعاى آن حضرت هنگام صبح و شام ، در هنگام بيمارى ، دعا به وقت شنيدن بانگ رعد ، دعاى آن حضرت هنگام ياد كردن از مرگ و به هنگام ختم قرآن و نگاه كردن به ماه نو و هنگام فرا رسيدن ماه مبارك رمضان ، در وداع ماه رمضان ، در عيدين ( فطر و اضحى ) و جمعه ، در روز عرفه و دعا در تمام ايام هفته و غير اينها . اين گوشهاى از حقايق و لطايفى است كه به صورت دعا در صحيفهء سجاديه آورده شده است .
دعاهاى صحيفه علاوه بر حسن بلاغت و كمال فصاحت بر عالىترين مضامين و عبارات و علوم الهى مشتمل است . زيبايى ، شكوه و قدرت روحىاى كه در تعبيرات روحپرور آن به كار رفته ، و طرق مختلفى كه در اوقات گوناگون در مقام فروتنى و توسل به پيشگاه الهى و درود و ثنا بر خداوند انتخاب شده ، و اسلوب آن در طلب عفو و كرم خداوندى ، خود بالاترين شاهد و دليل است بر اينكه صدور آن از مقام امام معصوم قطعى است و احدى دست ردّ و انكار بر آن ننهاده است . نام آن شهرهء آفاق و فروغش بر اكناف جهان گسترده است ؛ تا آنجا كه هرگز شك و ترديد در آن راه ندارد . و گوهرى است از معدن علوم امام سجاد ، و ثمرهاى كه بر درخت معارف آن حضرت پرورده شده است .
از طرفى شهرت رجالى كه به ذكر سندهاى آن پرداختهاند و كثرت اين سندها كه همه به امام سجاد صلوات اللّه عليه و على آبائه الطاهرين متصل مىگردد ، خود دليل گويايى است كه از مبدأ و موجد آن ريشه گرفته است .
بزرگان مصنفان اين فن و روات ثقه به سندهاى متعدد خود كه همگى به امام زين العابدين ( ع ) مىپيوندد از آن كتاب روايت كردهاند ؛ به طورى كه هيچ يك از كتب ادعيه معتبره از آن خالى نيست .
علاوه بر نسخهاى كه نزد امام باقر ( ع ) ، موجود بوده نسخهاى نيز نزد زيد شهيد وجود داشته است ، و همانطور كه در ابتداى آن ذكر گرديد ، پس از وى به اولاد او و سپس به اولاد عبد اللّه بن حسن مثنى منتقل شده است .
كتاب صحيفهء سجاديه سراسر مشحون از حقايقى است كه خداى تعالى هنگام خلوت و حال آن را بر زبان آن حضرت روان ساخته و هر كتاب ديگرى كه در اين فن تنظيم يافته از آن كتاب بهره و نصيبى گرفته است . دانشمندان ديگر نيز كتب ادعيهء خود را بر مبناى دعاهاى آن به رشتهء تحرير درآوردند . چنان كه ملاحظه مىكنيم دعاهاى امام سجاد ( ع ) در كليهء ايام و ساعاتى كه انسان در مقام راز و نياز با پروردگار خود و ياد آفرينندهء خود باشد به آن نيازمند است و در مورد شب و روز و صبح و شام و ساعات غروب آفتاب و نيمههاى شب و به مقتضاى زمانهاى مختلف و در تضرع و زارى به درگاه خداى تعالى ، طلب حوائج ، مغفرت و رحمت ، كاميابى ، رستگارى طلب فرجام نيك و رسيدن به بهشت ، رهايى از دوزخ و در تمام موارد و حالات بدانها اشاره شده است .
همين كه علما و دانشمندان در ميان ساير كتب حديث به مزايا و مضامين درخشان كتاب صحيفه پى بردند به طور بىسابقهاى از آن استقبال كرده و مورد توجهش قرار دادند و به تهيه نسخ كثيرى كه از شماره بيرون رفته بود پرداختند ؛ تا آنجا كه ابواب آن را با خطوط طلايى و نسخههاى نفيسى بر اوراق ترمه و انواع ديگر بنوشتند و به صورت چاپ سنگى درآوردند و براى حفظ و نگهداريش سخت بكوشيدند . سپس علما و دانشمندان شروح متعددى بر آن تهيه و تنظيم كردند ، كه بعضى از آنها بدين شرح است :
سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 259
مساهمون: السيد محسن الأمين
ص٢٥٩