اين امر انسان را از نيكى و كرامت بازمىدارد و از حد انصاف و مروت خارج مىسازد و شخص در چنين موارد نه نيكى تواند و نه كرامت .
9 - حق عضو تناسلى اين است كه آن را از محرمات جنسى و تماسهاى آلوده بازدارى . با فروبستن چشم از قيافهها و مناظرى كه بر تو حرام گرديده به عفت و پاكدامنى آن يارى و كمك نمايى ؛ زيرا كه چشم در احتراز از گناه اثر به سزايى خواهد داشت و نيز با ياد مرگ و يا تهديد نفس به كيفرهاى سنگين و سخت و خوف از خدا در پاك داشتن و حفظ و نگهدارى آن عضو بكوشى . به هر حال عصمت و نگهدارى و تأييد به دست خدا و نيرو و گردش كليهء امور به اختيار اوست .
آنگاه امام زين العابدين ( ع ) ، هر يك از حقوقى را كه مىبايست انسان در اعمال و افعال خود رعايت كند مورد تفسير و تشريح قرار داده ، مىفرمايد :
10 - حق نماز اما حق نماز اين است كه بدانى نماز يكى از اعمالى است كه باعث مىگردد به درگاه خداوند راه يا بى و به او تقرب جويى ، و بدانى كه در پيشگاه او ايستادهاى ، و چون به اين امر واقف شدى به نماز قيام كنى و چون بندهاى ذليل در برابر مولايى عظيم بايستى و با خضوع و خشوع و خوف و ترس و در عين حال با يك دنيا اميد به عفو و كرامت خداوندى و با تضرع و زارى به تعظيم و تكريم او ، و با آرامش و وقار به نيايش و راز و نياز با خداى توانا بپردازى ، و نيز به منظور استخلاص و نجات جسم و جان خود كه غبار گناهان آن را تيره و تار ساخته و ممكن است آن را به هلاكت سوق دهد ، طلب آمرزش نمايى . در هر حال تمامى قدرتها به اختيار خداست .
اما حق حج كه هر چند در تحف العقول ذكر نگرديده اما در كتاب خصال چنين آمده است :
- حق حج كه خود از عبادات بزرگ محسوب مىشود اين است كه بدانى به وسيلهء آن مىتوانى به سوى پروردگار روى آورى ، و تسليم در پيشگاه الهى ، خود فرار از گناهان به شمار مىرود ، و بدانى كه اين ايام خود از شريفترين اوقاتى است كه به درگاه خداوندى به توبه و انابه پردازى و بهترين موقعيتى است كه مىتوان به آمرزش گناهان و قبول توبه و برآوردن حوائج اميدوار بود .
11 - حق روزه اما حق روزه اين است كه بدانى روزه حجابى است كه خداوند بر زبان و گوش و چشم و عضو تناسلى و شكم تو مىكشاند ، تا به اين وسيله تو را از آتش دوزخ بپوشاند . چنان كه در حديث آمده : ( روزه سپرى است در برابر آتش ) اگر اين عبادت ، سراسر وجود تو را در برگرفت ، به اين معنى كه در ظاهر و باطن در انجام آن بكوشيدى ، در پناه اين حجاب از آتش دوزخ مصون مىمانى و اگر روزه را ترك كردى به دست خود اين پرده و مانع را نابود ساختهاى و شعلههاى آتش تو را در ميان خواهد گرفت . به هر حال روزه انسان را به تقوى و پرهيزگارى نزديك مىسازد و حجابى است كه انسان را از خطاها و لغزشها در امان مىدارد . و قوه و نيرويى بالاتر از نيروى خداوند وجود ندارد .
12 - حق صدقه حق صدقه اين است كه بدانى آن ذخيرهاى است كه نزد پروردگار خود به وديعه نهادهاى و امانتى است كه احتياج به شاهد و ناظر ندارد و چون به اين امر واقف گرديدى و صدقه را پنهانى و بدون حضور شاهد به
سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 263
مساهمون: السيد محسن الأمين
ص٢٦٣