ولى مجازاً نسبت پنهانى را به خود « سر » ميدهند .
در هر صورت با آمدن ماه رجب تا پايان آن امنيّت مطلقه همه جا را فرا ميگرفت مردم ديگر از يكديگر ترس و وحشت نداشتند و راهها نيز امن مىگشت .
قُلْ قِتالٌ فِيهِ كَبِيرٌ . . .
- بگو اى محمّد صلّى اللَّه عليه و آله جنگ در ماه حرام گناه بزرگى خواهد بود .
سپس كلام و مطلب را مجدداً شروع كرده ميفرمايد :
وَ صَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ كُفْرٌ بِهِ . . .
- و جلوگيرى از راه خدا و كفر به او
وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ . . .
- و جلوگيرى از ( آمدن به ) مسجد الحرام و بعضى گفتهاند مراد اين است كه جنگ در ماه حرام و نزد مسجد الحرام و برخى نيز گفتهاند يعنى كفر به خدا و مسجد الحرام ( جبائى )
وَ إِخْراجُ أَهْلِهِ . . .
- و بيرون كردن مسلمين را كه اهل مسجد الحرام بودند از آن ( اكبر ) گناه آن بزرگتر است ( عند اللَّه ) نزد خدا . مراد وقتى است كه كفار قريش مسلمانان را از مكه بيرون كردند و آنان هجرت نموده بمدينه آمدند .
و از اينكه فرموده « قتال فيه كبير » استفاده مىشود كه جنگ نمودن در ماه حرام جايز نيست زيرا اين نحو عبارت را در جايى ميگويند كه كار ، گناه و ممنوع باشد . و نقل شده كه پيغمبر اسلام صلّى اللَّه عليه و آله ديه و پول خون « عمر بن حضرمى » . ( مقتول را ) به عهده گرفته ادا نمود .
وَ الْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ . . .
- فساد و فتنهانگيزى در دين بزرگتر است از قتل عمر بن حضرمى در ماه حرام بعضى از مفسرين مانند قتاده و ديگران ميگويند حرمت جنگ در ماه حرام و در نزد مسجد الحرام نسخ شد به آيه :
« وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ
« 1 »
»
( مشركين را بكشيد تا اينكه فتنهاى نباشد » و به آيه
« فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ
« 2 »
»
هامش
( 1 ) آيه 193 از سوره بقره .
( 2 ) آيه 91 از سوره نساء