شأن نزول :
درباره شأن نزول اين آيه سه قول است .
1 - در جنگ خندق كه مسلمانان مدينه به حال وحشت و در محاصره كفار قريش بسر ميبردند اين آيه نازل شد و مسلمانان را امر بصبر كرد و وعده نصرت داد ( قتاده ) 2 - در جنگ احد وقتى كه عبد اللَّه بن ابىّ ( رئيس منافقان ) باصحاب پيغمبر اكرم ميگفت چرا خود را بكشتن ميدهد اگر محمّد صلّى اللَّه عليه و آله حق باشد هرگز كشته و اسير نميشود اين آيه نازل شد .
3 - اين آيه درباره اصحاب پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله كه از مال و خانه و زندگى خويش در مكه دست برداشته و بخاطر ايمانشان همراه آن حضرت بمدينه مهاجرت كرده و در سختى بسر ميبردند نازل شده است ( عطا ) .
تفسير :
خداوند در اين آيات سرگذشت امتهاى پيشين و حوادث ناگوار و تلخى كه براى آنها از ناحيه مشركين و كفار رخ داده بود بيان مىكند تا براى رسول اكرم و يارانش تسليت خاطرى باشد از ناملائماتى كه به آنها ميرست زيرا طبيعى است كه شنيدن اخبار نيكان شخص را در دنبالگيرى از روش آنها ترغيب مىكند .
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ . . . -
( آيا گمان ميكنيد كه ببهشت ميرويد و حكايت آنها كه پيش از شما بودند و درگذشتند بشما نرسيده .
يعنى شما ميخواهيد بدون آنكه مانند گذشتگان گرفتار رنج و مشقّت شويد به بهشت داخل گرديد و امتحان و گرفتارى نبينيد .
اين آيه دستور به صبر و وعده كمك خداوند را به آنان ميدهد .
مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَ الضَّرَّاءُ . . .
- به آنان تنگدستى و ناراحتى و قتل و دورى از اهل مال رسيد ولى آنان هم چنان در انتظار فرج بودند .